Nghị quyết 71-NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành ngày 22/8/2025 về phát triển giáo dục và đào tạo. Văn bản đặt mục tiêu theo ba mốc 2030, 2035, 2045, trong đó có phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3–5 tuổi, ít nhất 85% người trong độ tuổi hoàn thành trung học phổ thông hoặc tương đương vào năm 2030, và nâng phụ cấp ưu đãi nghề cho giáo viên mầm non, phổ thông lên tối thiểu 70%.
Nghị quyết dài, nhiều chỉ tiêu, trải từ lớp mẫu giáo đến trường đại học nghiên cứu. Bài này gom chỉ tiêu vào một bảng ba mốc, tách riêng phần tài chính và chính sách nhà giáo, chỉ ra văn bản Quốc hội đã cụ thể hoá, rồi gợi ý phụ huynh nên hỏi trường những câu gì. Chuyện miễn học phí, vốn được quy định ở một nghị quyết riêng của Quốc hội, cũng được đặt đúng chỗ để khỏi nhầm.
Bảng mục tiêu theo ba mốc
Các mục tiêu dưới đây lấy theo toàn văn nghị quyết. Mốc 2035 và 2045 có ít chỉ tiêu hơn nhưng nâng mức cao hơn.
| Lĩnh vực | Đến 2030 | Đến 2035 | Tầm nhìn 2045 |
|---|---|---|---|
| Mầm non và phổ thông | Phổ cập mầm non 3–5 tuổi; giáo dục bắt buộc hết trung học cơ sở; ít nhất 80% trường phổ thông đạt chuẩn quốc gia | Phổ cập trung học phổ thông và tương đương | Nằm trong nhóm 20 quốc gia có hệ thống giáo dục hiện đại hàng đầu thế giới |
| Hoàn thành bậc học | Ít nhất 85% người trong độ tuổi hoàn thành trung học phổ thông và tương đương; không tỉnh, thành nào dưới 60% | — | Mọi người dân có cơ hội học tập suốt đời |
| Chỉ số phát triển con người | Chỉ số giáo dục đóng góp vào HDI trên 0,8; chỉ số bất bình đẳng giáo dục dưới 10% | Chỉ số giáo dục trên 0,85 | — |
| Giáo dục đại học, nghề | 100% cơ sở giáo dục đại học và ít nhất 80% cơ sở giáo dục nghề nghiệp đạt chuẩn; 24% lao động có trình độ cao đẳng, đại học trở lên | — | — |
| Xếp hạng đại học | Ít nhất 8 cơ sở vào nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á; ít nhất 1 cơ sở vào nhóm 100 đại học hàng đầu thế giới ở một số lĩnh vực | Ít nhất 2 cơ sở vào nhóm 100 thế giới ở một số lĩnh vực | Ít nhất 5 cơ sở vào nhóm 100 thế giới ở một số lĩnh vực |
| Khoa học cơ bản, kỹ thuật | Ít nhất 35% người học thuộc khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ; thu hút ít nhất 2.000 giảng viên giỏi từ nước ngoài | — | — |
Đọc bảng theo hàng ngang sẽ thấy lộ trình, ví dụ xếp hạng đại học tăng từ 1 lên 2 rồi 5 cơ sở trong nhóm 100 thế giới ở một số lĩnh vực. Chú ý cụm “ở một số lĩnh vực”: đây là xếp hạng theo ngành, không phải xếp hạng tổng thể của cả trường.
Tám nhóm nhiệm vụ, giải pháp
Nghị quyết chia việc phải làm thành tám nhóm. Phụ huynh và giáo viên thường quan tâm nhất tới nhóm 3, 4 và 5:
- Nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy và hành động, quyết tâm chính trị về phát triển giáo dục và đào tạo.
- Đổi mới thể chế, tạo cơ chế, chính sách đặc thù cho giáo dục và đào tạo.
- Tăng cường giáo dục toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ.
- Thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong giáo dục.
- Phát triển đội ngũ nhà giáo, tăng cơ sở vật chất trường lớp, nâng chất lượng giáo dục phổ thông.
- Đổi mới giáo dục nghề nghiệp.
- Hiện đại hoá giáo dục đại học, hình thành các đại học nghiên cứu hàng đầu.
- Tăng cường hợp tác quốc tế về giáo dục.
Trong nhóm 5 có hai nội dung được nhắc nhiều: hướng tới một bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc và mục tiêu cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh vào năm 2030; hoàn thiện mạng lưới trường phổ thông nội trú ở vùng dân tộc thiểu số, vùng khó khăn, biên giới trước năm 2030. Nghị quyết cũng định hướng từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Nhóm 7 đề cập sắp xếp lại cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn, hình thành 3–5 đại học nghiên cứu hàng đầu theo cơ chế đặc biệt.
Tiền ở đâu: mức tối thiểu và phụ cấp
Phần tài chính là chỗ nghị quyết có con số rõ nhất. Đây là mức TỐI THIỂU theo nghị quyết, còn mức cụ thể từng năm do dự toán ngân sách Quốc hội thông qua và văn bản hướng dẫn quyết định.
| Nội dung | Mức theo nghị quyết | Ai được áp dụng |
|---|---|---|
| Chi ngân sách nhà nước cho giáo dục và đào tạo | Tối thiểu 20% tổng chi ngân sách nhà nước | Toàn hệ thống |
| Chi đầu tư phát triển | Tối thiểu 5% tổng chi ngân sách nhà nước | Cơ sở vật chất, trường lớp |
| Chi cho giáo dục đại học | Tối thiểu 3% tổng chi ngân sách nhà nước | Các cơ sở giáo dục đại học |
| Phụ cấp ưu đãi nghề giáo viên mầm non, phổ thông | Tối thiểu 70% | Giáo viên tại cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông |
| Phụ cấp cho nhân viên | Tối thiểu 30% | Nhân viên trong cơ sở giáo dục |
| Phụ cấp vùng khó khăn | 100% | Giáo viên vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng dân tộc thiểu số |
Ba mức 20%, 5%, 3% đều tính trên tổng chi ngân sách nhà nước, nên không cộng dồn thành 28% như một số bài viết hiểu nhầm; mức 5% và 3% nằm trong hoặc chồng lên mức 20% tuỳ cách phân loại chi. Về học phí, nghị quyết nêu nguyên tắc không để người học nào phải bỏ học vì lý do tài chính và mở rộng hỗ trợ tài chính, tín dụng ưu đãi.
Văn bản Quốc hội đã ban hành, và chuyện miễn học phí đặt đúng chỗ
Để cụ thể hoá Nghị quyết 71, Quốc hội ban hành Nghị quyết 248/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển giáo dục và đào tạo, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Văn bản áp dụng cho các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và tổ chức, cá nhân có liên quan. Khi một trường, một sở giáo dục nói về chính sách mới cho nhà giáo hay cho cơ sở giáo dục, đây là văn bản pháp lý để bạn đối chiếu, cùng với các nghị định hướng dẫn.
Chính sách miễn học phí mà nhiều gia đình đang hưởng không nằm trong Nghị quyết 71. Nó được quy định tại Nghị quyết 217/2025/QH15 của Quốc hội thông qua ngày 26/6/2025, áp dụng từ năm học 2025–2026: trẻ mầm non và học sinh phổ thông học tại cơ sở giáo dục công lập được miễn học phí, học sinh trường ngoài công lập được hỗ trợ theo mức do địa phương quyết định. Chính phủ hướng dẫn bằng Nghị định 238/2025/NĐ-CP ngày 3/9/2025. Như vậy miễn học phí có trước Nghị quyết 71 gần hai tháng.
Tách bạch như vậy giúp bạn tìm đúng văn bản khi cần: hỏi về học phí thì tra Nghị quyết 217 và nghị định hướng dẫn; hỏi về phụ cấp giáo viên, cơ chế đặc thù cho trường thì tra Nghị quyết 248 và văn bản hướng dẫn; còn Nghị quyết 71 là bản định hướng chung cho cả hai.
Phụ huynh ở xã C nên hỏi trường những câu gì
Giả định một phụ huynh có con học lớp 4 và một con học mẫu giáo ở trường công lập của xã C. Thay vì hỏi chung “nghị quyết mới con được gì”, có thể hỏi những câu cụ thể sau trong buổi họp phụ huynh:
- Năm học này các khoản thu nào đã bỏ theo chính sách miễn học phí, các khoản nào vẫn thu (bán trú, dịch vụ, đồ dùng) và căn cứ văn bản nào?
- Trường có kế hoạch dạy tiếng Anh tăng thời lượng hoặc dạy một số môn bằng tiếng Anh không, giáo viên đã được chuẩn bị thế nào?
- Trường đã đạt chuẩn quốc gia chưa, nếu chưa thì thiếu tiêu chí nào?
- Việc ứng dụng công nghệ số trong học tập (sổ liên lạc điện tử, học liệu số) tác động thế nào đến việc dùng điện thoại của trẻ ở nhà?
- Năm nay sách giáo khoa con dùng là bộ nào, có thay đổi theo định hướng bộ sách thống nhất không, và từ năm nào?
Lý do câu hỏi hay bị trả lời chung chung: hỏi về nghị quyết thay vì hỏi về việc trường làm. Trường thực hiện theo kế hoạch của sở giáo dục và văn bản hướng dẫn, nên câu hỏi gắn với khoản thu, môn học, tiêu chí chuẩn cụ thể sẽ nhận được câu trả lời cụ thể.
Đọc số liệu Nghị quyết 71 sao cho đúng
Mục tiêu khác số đã đạt. Các tỷ lệ 85% hoàn thành trung học phổ thông hay 80% trường đạt chuẩn là mục tiêu năm 2030. Số đã đạt của từng năm học do Bộ Giáo dục và Đào tạo, sở giáo dục công bố trong báo cáo tổng kết năm học, cần ghi rõ năm học khi trích.
Tỷ lệ cả nước khác tỷ lệ từng tỉnh. Nghị quyết đặt riêng một sàn: không tỉnh, thành nào dưới 60%. Nghĩa là cả nước đạt 85% nhưng còn tỉnh dưới 60% thì vẫn chưa đạt trọn mục tiêu. Khi đọc báo cáo, nhìn cả số bình quân lẫn tỉnh thấp nhất.
Chỉ số giáo dục trong HDI là chỉ số tổng hợp. Nó được tính từ số năm đi học bình quân và số năm đi học kỳ vọng, không phải điểm thi hay xếp loại học sinh. Một tỉnh có nhiều học sinh giỏi chưa chắc có chỉ số giáo dục cao.
Xếp hạng đại học theo lĩnh vực khác xếp hạng tổng thể. Một trường lọt nhóm 100 thế giới ở một ngành không có nghĩa cả trường thuộc nhóm 100. Khi đọc tin xếp hạng, hỏi bảng xếp hạng nào, năm nào, theo ngành hay tổng thể.
Phụ cấp tính trên lương. Phụ cấp ưu đãi nghề 70% là tỷ lệ phần trăm tính trên mức lương theo quy định, không phải số tiền cố định; số tiền thực nhận khác nhau theo bậc lương của từng người.
Câu hỏi thường gặp
Nghị quyết 71-NQ/TW ban hành ngày nào?
Nghị quyết 71-NQ/TW về phát triển giáo dục và đào tạo được Bộ Chính trị ban hành ngày 22/8/2025. Quốc hội cụ thể hoá bằng Nghị quyết 248/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.
Miễn học phí có nằm trong Nghị quyết 71 không?
Không. Miễn học phí cho trẻ mầm non và học sinh phổ thông công lập được quy định tại Nghị quyết 217/2025/QH15 thông qua ngày 26/6/2025, áp dụng từ năm học 2025–2026. Nghị quyết 71 nêu nguyên tắc không để học sinh bỏ học vì lý do tài chính.
Phụ cấp ưu đãi nghề của giáo viên tăng lên bao nhiêu?
Nghị quyết 71 định hướng nâng phụ cấp ưu đãi nghề cho giáo viên mầm non, phổ thông lên tối thiểu 70%, nhân viên tối thiểu 30%, giáo viên vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng dân tộc thiểu số 100%. Mức áp dụng cụ thể theo văn bản hướng dẫn.
Ngân sách cho giáo dục theo Nghị quyết 71 là bao nhiêu?
Tối thiểu 20% tổng chi ngân sách nhà nước cho giáo dục và đào tạo, trong đó chi đầu tư tối thiểu 5% và chi cho giáo dục đại học tối thiểu 3% tổng chi ngân sách. Các mức này không cộng dồn với nhau.
Đến năm 2030 bao nhiêu người phải hoàn thành trung học phổ thông?
Ít nhất 85% người trong độ tuổi hoàn thành trung học phổ thông và tương đương, và không có tỉnh, thành nào đạt dưới 60%. Đến năm 2035, mục tiêu là phổ cập trung học phổ thông và tương đương.
Bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc áp dụng từ năm nào?
Nghị quyết 71 định hướng xây dựng bộ sách giáo khoa thống nhất toàn quốc và cấp sách miễn phí cho học sinh vào năm 2030, nhưng không ghi năm bắt đầu dùng bộ sách thống nhất. Lộ trình cụ thể theo văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo.