Từ ngày 1/7/2025, cả nước có 3.321 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 2.621 xã, 687 phường và 13 đặc khu. So với 10.035 đơn vị trước sắp xếp, số đơn vị giảm 6.714, tương đương 66,91%, theo số liệu Uỷ ban Thường vụ Quốc hội công bố tháng 6/2025. Trong 3.321 đơn vị, 3.193 đơn vị hình thành sau sắp xếp và 128 đơn vị giữ nguyên.
Bài này tách từng thành phần của con số 3.321, giải thích tiêu chuẩn diện tích và dân số mà một xã mới phải đạt, đặc khu khác xã và phường thế nào, và cách tra đúng xã, phường mới của nơi bạn ở. Phần cuối chỉ ra những cách đọc tỷ lệ giảm hay bị hiểu sai.
Con số 3.321 gồm những gì
Hai cách chia cùng một con số: theo loại đơn vị và theo cách hình thành.
| Cách chia | Thành phần | Số lượng |
|---|---|---|
| Theo loại | Xã | 2.621 |
| Theo loại | Phường | 687 |
| Theo loại | Đặc khu | 13 |
| Theo cách hình thành | Hình thành sau sắp xếp (2.498 xã, 682 phường, 13 đặc khu) | 3.193 |
| Theo cách hình thành | Không thực hiện sắp xếp | 128 |
| So với trước | Số đơn vị cấp xã trước sắp xếp | 10.035 |
| So với trước | Số giảm | 6.714 (66,91%) |
Phép kiểm nhanh: 2.621 cộng 687 cộng 13 bằng 3.321; 3.193 cộng 128 cũng bằng 3.321; 6.714 chia 10.035 ra 0,669, làm tròn 66,91%. Nếu bạn gặp một bản tin có con số không khớp các phép cộng này, nhiều khả năng đó là số của đề án trước khi chốt, ví dụ bản đề án từng ghi 2.636 xã và 672 phường.
Lưu ý chữ “thị trấn” đã không còn trong danh sách loại đơn vị: các thị trấn trước đây được sắp xếp thành xã hoặc phường.
Tiêu chuẩn một xã mới phải đạt
Mốc so sánh là tiêu chuẩn cũ của Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13. Nghị quyết 76/2025/UBTVQH15 không đặt con số tuyệt đối mới, mà quy định tỷ lệ phần trăm so với tiêu chuẩn diện tích và dân số của xã, phường tương ứng trong Nghị quyết 1211.
Xã miền núi, vùng cao. Sau sắp xếp phải có diện tích tự nhiên từ 200% trở lên và quy mô dân số từ 100% trở lên so với tiêu chuẩn của loại xã đó. Ở vùng này đất rộng người thưa, nên tiêu chí diện tích được đặt nặng hơn.
Các xã còn lại. Phải có quy mô dân số từ 200% trở lên và diện tích từ 100% trở lên so với tiêu chuẩn. Ở đồng bằng, dân cư đông, tiêu chí dân số được đặt nặng hơn.
Đọc tỷ lệ 200% thế nào. Giả sử tiêu chuẩn diện tích của một loại xã là A km². Một xã miền núi hình thành sau sắp xếp phải rộng ít nhất 2A km². Con số A cụ thể cho từng loại xã nằm trong Nghị quyết 1211 đã sửa đổi; bạn tra văn bản đó nếu cần tính cho một trường hợp cụ thể.
Ngoại lệ. Đơn vị có vị trí biệt lập hoặc có vai trò đặc biệt về quốc phòng, an ninh, chủ quyền không phải sắp xếp. Đây là một phần lý do vì sao vẫn còn 128 đơn vị cấp xã giữ nguyên.
Đặc khu: loại đơn vị cấp xã mới
Đặc khu là đơn vị hành chính cấp xã được tổ chức ở hải đảo, xuất hiện từ ngày 1/7/2025 cùng mô hình chính quyền hai cấp. Cả nước có 13 đặc khu. Về cấp hành chính, đặc khu ngang với xã và phường, trực thuộc tỉnh, thành phố. Ví dụ Thành phố Hồ Chí Minh sau sắp xếp có một đặc khu là Côn Đảo.
Chữ “đặc khu” dễ gây nhầm với khái niệm đặc khu kinh tế hành chính từng được bàn năm 2018. Hai khái niệm khác hẳn nhau: đặc khu theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 là một loại đơn vị hành chính cấp xã ở đảo, không phải vùng có cơ chế kinh tế riêng. Việc một đặc khu có thêm ưu đãi đầu tư hay không phụ thuộc vào các văn bản khác về khu kinh tế, không tự có do tên gọi.
Khi đọc số liệu ngành, bạn có thể gặp con số 11 đặc khu thay vì 13. Đó thường là số trong cách tổ chức của một ngành, ví dụ ngành công an thông báo từ 1/7/2025 có 3.319 công an cấp xã. Số đơn vị hành chính đặc khu theo nghị quyết vẫn là 13.
Một xã mới lớn cỡ nào: vài con số tham chiếu
Không có con số “xã trung bình” chính thức cho cả nước, nhưng vài số liệu đã công bố giúp hình dung quy mô:
- Hà Nội: 126 đơn vị cấp xã, gồm 51 phường và 75 xã, đã công bố địa chỉ trụ sở để vận hành từ 1/7/2025.
- Thành phố Hồ Chí Minh: 168 đơn vị cấp xã, gồm 113 phường, 54 xã và 1 đặc khu, theo Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15.
- Tuyên Quang sau sắp xếp: 124 đơn vị cấp xã từ ngày 1/7/2025.
- Bình quân cả nước: 3.321 đơn vị chia cho 34 tỉnh, thành, khoảng 98 đơn vị cấp xã mỗi tỉnh. Đây là phép chia để hình dung, không phải chỉ tiêu.
- Biên chế dự kiến: văn bản hướng dẫn của Ban Chỉ đạo khi chuẩn bị sắp xếp nêu biên chế bình quân khoảng 32 người mỗi xã hình thành sau sắp xếp, không gồm khối đoàn thể, và xã không sắp xếp không quá 40 người. Đây là số định hướng tại thời điểm chuẩn bị, không phải số đã thực hiện.
Khi so sánh hai địa phương, hãy so số dân và diện tích của xã mới chứ đừng so số xã. Một tỉnh miền núi có ít xã hơn chưa chắc bộ máy gọn hơn, vì mỗi xã phải phục vụ địa bàn rộng hơn nhiều.
Xã mới làm những việc gì mà xã cũ không làm
Con số 3.321 chỉ có ý nghĩa khi đặt cạnh khối lượng việc mà mỗi xã phải gánh. Theo Nghị quyết 60-NQ/TW, cấp xã sau sắp xếp đảm nhận phần lớn nhiệm vụ của cấp huyện cũ cộng với nhiệm vụ của cấp xã cũ. Nhiều việc trước đây người dân phải lên trụ sở cấp huyện, như một số thủ tục về hộ tịch, đất đai, xây dựng, hộ kinh doanh, nay được giao cho xã hoặc lên tỉnh tuỳ thẩm quyền do luật chuyên ngành quy định.
Để tiếp nhận khối việc đó, mỗi xã có trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã, là tổ chức hành chính thuộc uỷ ban nhân dân xã, có con dấu riêng. Một số nơi chọn mô hình khác: Hà Nội tổ chức trung tâm phục vụ hành chính công một cấp thuộc thành phố, đặt điểm tiếp nhận ở các xã, phường. Nghệ An báo cáo tháng 12/2025 có 130 trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã. Ở Hải Phòng, trong gần bốn tuần đầu từ 1/7 đến 28/7/2025, các trung tâm cấp xã tiếp nhận 193.414 hồ sơ.
Với người dân, điều này có nghĩa là xã mới vừa xa hơn về khoảng cách địa lý, vừa gần hơn về thẩm quyền. Một người ở thôn xa trụ sở có thể phải đi xa hơn trước để tới uỷ ban xã, nhưng bù lại không phải lên tới trung tâm huyện cũ. Nhiều tỉnh vì thế bố trí thêm điểm tiếp nhận tại trụ sở xã cũ; trước khi đi, bạn nên hỏi xem điểm gần nhà nhận loại hồ sơ nào.
Tra đúng xã, phường mới của nơi bạn ở
Năm bước dưới đây áp dụng cho người cần ghi địa chỉ mới vào hồ sơ, đơn từ hoặc hợp đồng.
- Ghi lại địa chỉ cũ đầy đủ: thôn hoặc tổ dân phố, xã hoặc phường cũ, huyện cũ, tỉnh cũ.
- Xác định tỉnh mới: dựa vào Nghị quyết 202/2025/QH15 hoặc trang thông tin của tỉnh.
- Xác định xã mới: mỗi tỉnh có một nghị quyết riêng của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025; nghị quyết liệt kê xã mới hình thành từ những xã cũ nào. Uỷ ban nhân dân xã mới cũng niêm yết thông tin này.
- Đối chiếu với dữ liệu cư trú: mở ứng dụng định danh điện tử, xem địa chỉ thường trú đã được cập nhật theo đơn vị mới chưa. Nếu khác với kết quả bạn tự tra, hỏi công an cấp xã.
- Ghi địa chỉ theo thứ tự mới: thôn hoặc tổ dân phố, xã hoặc phường, tỉnh hoặc thành phố. Không thêm tên huyện cũ vào giữa.
Nếu xã của bạn nằm trong 128 đơn vị không sắp xếp, tên xã giữ nguyên nhưng vẫn phải bỏ tên huyện cũ khỏi địa chỉ và có thể đổi tên tỉnh.
Đọc đúng tỷ lệ giảm 66,91%
Đó là tỷ lệ giảm số đơn vị, không phải giảm diện tích hay dân số. Diện tích và dân số cả nước không đổi; chỉ cách chia địa bàn thay đổi.
Không suy ra mỗi xã mới gộp đúng ba xã cũ. Tỷ lệ chung xấp xỉ ba gộp một, nhưng có nơi năm, sáu xã gộp lại, có nơi giữ nguyên. Muốn biết xã của bạn gộp từ đâu, tra nghị quyết của tỉnh.
Không đem 10.035 trừ 3.321 rồi gọi là số xã “bị xoá”. Không có xã nào bị xoá riêng; các xã cũ cùng chấm dứt để lập xã mới. Con số 6.714 chỉ là chênh lệch số đơn vị.
Không xếp hạng tỉnh theo tỷ lệ giảm xã. Tỉnh có tỷ lệ giảm cao chưa chắc “làm tốt hơn” tỉnh có tỷ lệ thấp. Tỷ lệ phụ thuộc vào xuất phát điểm: tỉnh có nhiều xã nhỏ, dân ít thì phải gộp nhiều; tỉnh có xã đã lớn, hoặc nhiều xã ở vị trí biệt lập, thì giảm ít. So sánh tỷ lệ giữa các tỉnh mà không nói xuất phát điểm là so hai thứ khác nhau.
Không lẫn số đơn vị với số trụ sở. Một xã mới có thể dùng nhiều trụ sở cũ trong giai đoạn đầu, đặt điểm tiếp nhận hồ sơ ở xã cũ. Số trụ sở đang dùng vì vậy lớn hơn số đơn vị hành chính.
Ghi rõ mốc. Số 3.321 là số tại thời điểm 1/7/2025. Nếu sau này có điều chỉnh địa giới cục bộ, con số có thể thay đổi; khi trích dẫn, ghi “theo số liệu công bố tháng 6/2025”.
Câu hỏi thường gặp
Cả nước hiện có bao nhiêu xã, phường?
Từ ngày 1/7/2025, cả nước có 3.321 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 2.621 xã, 687 phường và 13 đặc khu, theo các nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội công bố tháng 6/2025.
Trước sắp xếp có bao nhiêu xã, phường, thị trấn?
Trước sắp xếp cả nước có 10.035 đơn vị hành chính cấp xã. Sau sắp xếp giảm 6.714 đơn vị, tương đương tỷ lệ giảm 66,91%, và loại đơn vị thị trấn không còn.
Đặc khu có phải là đặc khu kinh tế không?
Không. Đặc khu từ ngày 1/7/2025 là đơn vị hành chính cấp xã ở hải đảo, ngang với xã và phường. Cơ chế ưu đãi kinh tế, nếu có, do các văn bản khác về khu kinh tế quy định.
Có bao nhiêu xã không phải sắp xếp?
Có 128 đơn vị cấp xã không thực hiện sắp xếp, phần lớn do đã đạt tiêu chuẩn hoặc có vị trí biệt lập, vị trí đặc biệt về quốc phòng, an ninh. Các xã này giữ tên nhưng địa chỉ không còn cấp huyện.
Xã mới phải đạt tiêu chuẩn gì?
Theo Nghị quyết 76/2025/UBTVQH15, xã miền núi, vùng cao phải có diện tích từ 200% và dân số từ 100% tiêu chuẩn; các xã còn lại phải có dân số từ 200% và diện tích từ 100% tiêu chuẩn của Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13.
Tra xã, phường mới của mình ở đâu là chắc chắn nhất?
Chắc chắn nhất là nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh bạn, đối chiếu thêm với địa chỉ cư trú trên ứng dụng định danh điện tử và thông tin niêm yết tại uỷ ban nhân dân xã.