VuonMinh.comVươn Mình
Hội nhập quốc tế

Thuế tối thiểu toàn cầu ở Việt Nam: Nghị quyết 107/2023/QH15, ai phải nộp, từ năm nào

Thuế tối thiểu toàn cầu áp dụng ở Việt Nam từ 1/1/2024 theo Nghị quyết 107/2023/QH15: ngưỡng 750 triệu EUR, thuế suất 15%, Nghị định 236/2025 và ví dụ tính.

A Vietnamese accountant seen from behind reviews blank documents and a calculator at a quiet office desk by a tall window, over the shoulder angle, soft grey morning light with warm lamp glow

Thuế tối thiểu toàn cầu được áp dụng ở Việt Nam từ ngày 1/1/2024 theo Nghị quyết 107/2023/QH15 của Quốc hội, ban hành ngày 29/11/2023. Đối tượng là đơn vị thuộc tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR trở lên trong ít nhất hai năm của bốn năm liền trước; nếu thuế suất thực tế tại Việt Nam thấp hơn 15%, tập đoàn phải nộp phần thuế bổ sung.

Nghị định 236/2025/NĐ-CP ngày 29/8/2025 quy định chi tiết cách tính, kê khai, nộp phần thuế này, áp dụng từ năm tài chính 2024. Doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước không thuộc diện. Bài dưới đây giải thích hai quy tắc Việt Nam áp dụng, ví dụ tính giản lược, mốc thời gian, tác động tới ưu đãi đầu tư và những chỗ hay hiểu sai.

Thuế tối thiểu toàn cầu là gì

Thuế tối thiểu toàn cầu là kết quả của bộ quy tắc chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu (thường gọi là Trụ cột 2) do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cùng nhóm G20 thúc đẩy, với hơn một trăm nền kinh tế tham gia khuôn khổ thảo luận. Ý tưởng cơ bản: tập đoàn đa quốc gia lớn phải chịu thuế suất thực tế ít nhất 15% trên lợi nhuận ở mỗi nước nơi tập đoàn hoạt động.

Nếu ở một nước, thuế suất thực tế của tập đoàn thấp hơn 15%, phần chênh lệch sẽ bị thu. Câu hỏi là nước nào được thu. Nếu nước sở tại không thu, nước nơi công ty mẹ đặt trụ sở có thể thu thay theo quy tắc của họ. Vì vậy nhiều nước, trong đó có Việt Nam, chọn tự ban hành quy định để phần thuế bổ sung phát sinh trên lãnh thổ mình được nộp vào ngân sách trong nước.

Điểm cần nhớ là thuế suất "thực tế" khác thuế suất "danh nghĩa". Thuế suất thu nhập doanh nghiệp phổ thông của Việt Nam là 20%, nhưng doanh nghiệp được miễn, giảm thuế theo ưu đãi đầu tư có thể có thuế suất thực tế thấp hơn 15% nhiều. Chính nhóm này là nhóm bị ảnh hưởng.

Hai quy tắc Việt Nam áp dụng theo Nghị quyết 107/2023/QH15

Nghị quyết áp dụng hai quy tắc, nhắm tới hai tình huống khác nhau:

Quy tắcÁp dụng choÝ nghĩa thực tế
Thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT)Đơn vị hợp thành của tập đoàn đa quốc gia đặt tại Việt Nam, khi thuế suất thực tế tại Việt Nam dưới 15%Phần thuế bổ sung phát sinh từ hoạt động ở Việt Nam được nộp tại Việt Nam, thay vì để nước khác thu
Quy tắc tổng hợp thu nhập chịu thuế tối thiểu (IIR)Công ty mẹ tối cao đặt tại Việt Nam có công ty con ở nước ngoài, khi thuế suất thực tế ở nước đó dưới 15%Áp dụng với tập đoàn Việt Nam đầu tư ra nước ngoài đạt ngưỡng doanh thu

Với phần lớn trường hợp liên quan đến doanh nghiệp có vốn nước ngoài tại Việt Nam, quy tắc QDMTT là quy tắc trực tiếp. Quy tắc IIR chỉ liên quan đến số ít tập đoàn Việt Nam có quy mô doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR và có công ty con ở nước ngoài.

Tỷ lệ thuế bổ sung được tính bằng thuế suất tối thiểu trừ thuế suất thực tế. Phần lợi nhuận chịu tỷ lệ này là lợi nhuận sau khi trừ phần thu nhập loại trừ dựa trên thực chất, tính theo chi phí tiền lương và giá trị tài sản hữu hình tại nước sở tại.

Danh sách kiểm: doanh nghiệp của bạn có thuộc diện không

Một đơn vị tại Việt Nam thuộc diện xem xét khi đồng thời trả lời "có" với các câu dưới đây. Đây là danh sách để tự rà sơ bộ, không thay cho tư vấn thuế:

  • Đơn vị là thành viên của một tập đoàn có báo cáo tài chính hợp nhất ở cấp công ty mẹ tối cao.
  • Tập đoàn có hoạt động ở ít nhất hai nước, tức là tập đoàn đa quốc gia.
  • Doanh thu trong báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ tối cao đạt từ 750 triệu EUR trở lên trong ít nhất hai năm của bốn năm liền trước năm đang xét.
  • Đơn vị không thuộc nhóm được loại trừ theo nghị quyết, như một số tổ chức của chính phủ, tổ chức quốc tế, tổ chức phi lợi nhuận, quỹ hưu trí theo định nghĩa trong văn bản.
  • Thuế suất thực tế tính theo quy tắc của nghị quyết cho các đơn vị của tập đoàn tại Việt Nam thấp hơn 15%.

Nếu câu thứ ba là "không", đơn vị không thuộc diện, dù đang được hưởng ưu đãi thuế lớn. Phần lớn doanh nghiệp trong nước, kể cả doanh nghiệp lớn, không đạt ngưỡng doanh thu hợp nhất này.

Ngược lại, một công ty con nhỏ tại Việt Nam, chỉ vài chục lao động, vẫn có thể thuộc diện nếu tập đoàn mẹ ở nước ngoài đạt ngưỡng. Tiêu chí nhìn vào quy mô cả tập đoàn, không nhìn vào quy mô đơn vị tại Việt Nam.

Ví dụ giản lược: tính phần thuế bổ sung

Ví dụ dưới đây dùng số giả định, bỏ qua các điều chỉnh kỹ thuật, chỉ để thấy logic của phép tính. Một công ty con tại Việt Nam của một tập đoàn đa quốc gia đạt ngưỡng doanh thu:

BướcSố giả địnhGiải thích
Lợi nhuận theo quy tắc của nghị quyết1.000 tỷ đồngLợi nhuận được điều chỉnh theo quy tắc tính riêng, không hẳn bằng lợi nhuận kế toán
Thuế thu nhập doanh nghiệp thực nộp50 tỷ đồngDo đang được miễn, giảm theo ưu đãi đầu tư
Thuế suất thực tế5%50 chia cho 1.000
Tỷ lệ thuế bổ sung10%15% trừ 5%
Thu nhập loại trừ dựa trên thực chất200 tỷ đồngTính theo chi phí lương và tài sản hữu hình, số giả định
Lợi nhuận vượt mức800 tỷ đồng1.000 trừ 200
Thuế bổ sung ước tính80 tỷ đồng10% nhân 800

Trong ví dụ, ưu đãi thuế giúp công ty tiết kiệm 150 tỷ đồng so với thuế suất 20%, nhưng 80 tỷ đồng bị thu lại dưới dạng thuế bổ sung. Tính toán thực tế phức tạp hơn nhiều, có các khoản điều chỉnh về thuế hoãn lại, khoản lỗ, giao dịch nội bộ tập đoàn.

Các mốc thời gian cần nhớ

Bảng dưới đây gom các văn bản và mốc chính:

Thời điểmNội dung
29/11/2023Quốc hội thông qua Nghị quyết 107/2023/QH15 về áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu
1/1/2024Nghị quyết có hiệu lực; quy định áp dụng từ năm tài chính 2024
31/12/2024Chính phủ ban hành Nghị định 182/2024/NĐ-CP thành lập Quỹ Hỗ trợ đầu tư, công cụ hỗ trợ bằng tiền thay cho một phần ưu đãi thuế
29/8/2025Chính phủ ban hành Nghị định 236/2025/NĐ-CP quy định chi tiết nghị quyết
15/10/2025Nghị định 236/2025/NĐ-CP có hiệu lực, áp dụng cho năm tài chính 2024 trở đi

Vì nghị quyết áp dụng từ năm tài chính 2024 trong khi nghị định hướng dẫn ra đời năm 2025, các tập đoàn thuộc diện phải tính lại cho năm 2024 theo hướng dẫn mới. Thời hạn kê khai, nộp cụ thể được quy định trong nghị định; doanh nghiệp nên đối chiếu nguyên văn và thông báo của cơ quan thuế.

Tác động tới thu hút đầu tư và việc Nhà nước điều chỉnh công cụ

Trong nhiều năm, miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp là công cụ chính để thu hút dự án lớn, đặc biệt trong điện tử và công nghệ cao. Với tập đoàn đạt ngưỡng 750 triệu EUR, công cụ này giờ bị thu hẹp tác dụng: nếu Việt Nam không thu phần thuế bổ sung, nước nơi công ty mẹ đặt trụ sở có thể thu thay. Ưu đãi khi đó chỉ chuyển nguồn thu sang ngân sách nước khác, không giúp nhà đầu tư.

Vì vậy Việt Nam đi theo hai hướng song song. Một là ban hành quy tắc QDMTT để phần thuế bổ sung được nộp tại Việt Nam. Hai là bổ sung công cụ hỗ trợ không dựa vào thuế, tiêu biểu là Quỹ Hỗ trợ đầu tư theo Nghị định 182/2024/NĐ-CP, chi tiền hỗ trợ một phần chi phí đào tạo nhân lực, nghiên cứu phát triển, tài sản cố định, sản xuất sản phẩm công nghệ cao cho các dự án đạt ngưỡng quy mô.

Với người đọc theo dõi số liệu đầu tư, điều này giải thích vì sao văn bản chính sách giai đoạn 2025–2026 nói nhiều về chất lượng dự án, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực hơn là mức miễn giảm thuế. Đó là thay đổi do quy tắc quốc tế đặt ra, áp dụng chung cho các nước tham gia, không riêng Việt Nam.

Đọc sao cho đúng: những nhầm lẫn hay gặp

"Thuế thu nhập doanh nghiệp tăng lên 15%." Không đúng. Thuế suất phổ thông vẫn là 20%. Thuế tối thiểu toàn cầu chỉ thu phần bổ sung với tập đoàn đa quốc gia đạt ngưỡng khi thuế suất thực tế dưới 15%.

"Doanh nghiệp nhỏ có vốn nước ngoài cũng phải nộp." Không đúng. Tiêu chí là doanh thu hợp nhất của cả tập đoàn từ 750 triệu EUR. Một công ty nhỏ có vốn nước ngoài nhưng thuộc tập đoàn nhỏ thì không thuộc diện.

"Ưu đãi đầu tư bị bãi bỏ." Không đúng. Ưu đãi vẫn còn và vẫn có giá trị với phần lớn doanh nghiệp. Với nhóm tập đoàn lớn, phần lợi ích của ưu đãi bị thu hẹp, nên Nhà nước bổ sung công cụ khác như Quỹ Hỗ trợ đầu tư.

"Thuế bổ sung là tiền phạt." Không phải. Đây là nghĩa vụ thuế theo quy định, không gắn với vi phạm.

"Năm 2024 chưa có hướng dẫn nên chưa phải nộp." Nghị quyết có hiệu lực từ 1/1/2024 và Nghị định 236/2025/NĐ-CP áp dụng cho năm tài chính 2024. Thời điểm ra văn bản hướng dẫn không làm năm 2024 nằm ngoài phạm vi.

Câu hỏi thường gặp

Thuế tối thiểu toàn cầu áp dụng ở Việt Nam từ khi nào?

Từ ngày 1/1/2024, theo Nghị quyết 107/2023/QH15 của Quốc hội ban hành ngày 29/11/2023. Quy định áp dụng từ năm tài chính 2024, và Nghị định 236/2025/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết cũng áp dụng cho năm tài chính này.

Doanh nghiệp nào phải nộp thuế tối thiểu toàn cầu?

Đơn vị hợp thành của tập đoàn đa quốc gia có doanh thu trong báo cáo tài chính hợp nhất của công ty mẹ tối cao từ 750 triệu EUR trở lên trong ít nhất hai năm của bốn năm liền trước, khi thuế suất thực tế tại Việt Nam thấp hơn 15%.

QDMTT và IIR khác nhau thế nào?

QDMTT thu phần thuế bổ sung đối với đơn vị của tập đoàn đặt tại Việt Nam. IIR áp dụng với công ty mẹ tối cao tại Việt Nam có công ty con ở nước ngoài chịu thuế suất thực tế dưới 15% ở nước đó.

Nghị định nào hướng dẫn thuế tối thiểu toàn cầu?

Nghị định 236/2025/NĐ-CP ngày 29/8/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết 107/2023/QH15, gồm cách tính, kê khai, nộp và quản lý phần thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung.

Thuế tối thiểu toàn cầu có ảnh hưởng tới doanh nghiệp nhỏ trong nước không?

Không trực tiếp, vì doanh nghiệp nhỏ không đạt ngưỡng doanh thu hợp nhất 750 triệu EUR. Ảnh hưởng gián tiếp có thể đến qua thay đổi chính sách thu hút đầu tư và chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn.

Thuế suất thực tế được tính thế nào?

Về nguyên tắc, thuế suất thực tế bằng tổng thuế đã điều chỉnh chia cho lợi nhuận đã điều chỉnh của các đơn vị trong tập đoàn tại một nước, theo quy tắc riêng của nghị quyết và nghị định, không đơn giản là lấy số trên tờ khai thuế thu nhập doanh nghiệp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138