VuonMinh.comVươn Mình
Hội nhập quốc tế

CPTPP với Việt Nam: thành viên, mốc hiệu lực và vì sao tỷ lệ dùng ưu đãi chưa tới 10%

CPTPP có hiệu lực với Việt Nam từ 14/1/2019, thêm Vương quốc Anh từ 15/12/2024. Năm 2025 chỉ 7,7% hàng sang khối này dùng C/O ưu đãi: lý do và cách đọc.

A Vietnamese garment worker seen from behind guides fabric through a sewing machine on a long factory line, shallow depth of field, side angle, soft white light with red accents

Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) có hiệu lực với Việt Nam từ ngày 14/1/2019. Khối gồm 11 nước ban đầu và Vương quốc Anh, thành viên thứ 12, từ ngày 15/12/2024. Theo tổng hợp của VCCI từ số liệu Bộ Công Thương, năm 2025 chỉ khoảng 7,7% kim ngạch xuất khẩu sang các nước CPTPP có dùng C/O ưu đãi của hiệp định.

Tỷ lệ thấp không có nghĩa là hàng Việt Nam sang khối này đều chịu thuế cao. Phần lớn thành viên CPTPP đã có FTA khác với Việt Nam từ trước, nên doanh nghiệp dùng hiệp định quen thuộc. Bài dưới đây giải thích CPTPP mở thêm được gì, ở thị trường nào, vì sao con số tận dụng nhỏ, và cách một doanh nghiệp tự kiểm xem mình có nên dùng CPTPP hay không.

Thành viên CPTPP và FTA khác mà Việt Nam đã có với từng nước

Bảng dưới đây cho thấy vì sao CPTPP quan trọng với một số thị trường hơn những thị trường khác. Cột cuối liệt kê các hiệp định đã có hiệu lực từ trước hoặc song song với CPTPP:

Thành viênFTA khác với Việt NamÝ nghĩa của CPTPP
CanadaChưa có FTA song phương; ASEAN – Canada đang đàm phánFTA đầu tiên giữa hai nước
MexicoChưa có FTA khácFTA đầu tiên giữa hai nước
PeruChưa có FTA khácFTA đầu tiên giữa hai nước
Vương quốc AnhUKVFTAThêm một lựa chọn quy tắc xuất xứ
Nhật BảnAJCEP, VJEPA, RCEPLựa chọn thứ tư, có ích với một số dòng hàng
Australia, New ZealandAANZFTA, RCEPLựa chọn bổ sung
ChileVCFTALựa chọn bổ sung
Singapore, Malaysia, BruneiATIGA, RCEPChủ yếu là phần dịch vụ, đầu tư, mua sắm công

Ba thị trường châu Mỹ là Canada, Mexico, Peru là nơi CPTPP tạo khác biệt rõ nhất về thuế, vì trước đó hàng Việt Nam vào đây không có ưu đãi FTA nào.

Các mốc chính của CPTPP

CPTPP được ký tháng 3/2018, sau khi Hoa Kỳ rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) bản trước. Hiệp định có hiệu lực ngày 30/12/2018 với nhóm nước phê chuẩn đầu tiên, và có hiệu lực với Việt Nam từ ngày 14/1/2019, sau khi Quốc hội phê chuẩn vào cuối năm 2018.

Vương quốc Anh ký Nghị định thư gia nhập ngày 16/7/2023 và CPTPP có hiệu lực với Anh từ ngày 15/12/2024. Đây là lần mở rộng đầu tiên của khối kể từ khi thành lập. Costa Rica nộp đơn xin gia nhập từ tháng 8/2022; theo thông tin Tạp chí Công Thương đăng cuối năm 2025, tiến trình gia nhập của nước này vẫn còn một số nội dung cần trao đổi thêm và chưa hoàn tất.

Theo thông tin của Bộ Công Thương, Việt Nam đảm nhận vai trò Chủ tịch CPTPP năm 2026. Vai trò này liên quan đến việc điều phối các cuộc họp của Ủy ban CPTPP và các tiến trình gia nhập, không làm thay đổi cam kết thuế của Việt Nam.

Một chi tiết cần đọc kỹ: mỗi thành viên có biểu cam kết thuế riêng với từng nước còn lại. Thuế Canada dành cho hàng Việt Nam không nhất thiết giống thuế Nhật Bản dành cho hàng Việt Nam, kể cả cùng một mã HS.

Tỷ lệ dùng C/O CPTPP qua các năm

Số liệu dưới đây lấy từ bảng tổng hợp của VCCI dựa trên số liệu Bộ Công Thương và cơ quan hải quan. Tỷ lệ là phần kim ngạch xuất khẩu sang các nước CPTPP có dùng C/O mẫu CPTPP.

NămTỷ lệ dùng C/O CPTPPGhi chú
20191,67%Năm đầu thực thi
20204%
20216,3%
20224,9%
20236,3%
20248,84%Kim ngạch dùng C/O khoảng 4,93 tỷ USD
20257,7%Kim ngạch dùng C/O khoảng 5,42 tỷ USD

Kim ngạch dùng C/O vẫn tăng từ 2024 sang 2025, nhưng tổng xuất khẩu sang khối tăng nhanh hơn, nên tỷ lệ giảm. Theo Bộ Công Thương, riêng 5 tháng đầu năm 2025 xuất khẩu sang các thị trường CPTPP đạt gần 27,2 tỷ USD, chiếm khoảng 15,1% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Theo bảng tổng hợp của VCCI, tổng xuất khẩu sang các nước CPTPP năm 2025 khoảng 70,55 tỷ USD, so với khoảng 55,79 tỷ USD năm 2024. Khi đọc tỷ lệ tận dụng, hãy đặt cạnh hai con số này: tỷ lệ là phép chia, nên nó có thể giảm ngay cả khi số doanh nghiệp làm C/O tăng lên.

CPTPP không chỉ là thuế: các cam kết ngoài hàng hoá

Dịch vụ và đầu tư. CPTPP áp dụng cách liệt kê loại trừ: lĩnh vực nào không ghi trong danh mục bảo lưu thì mặc định mở cho nhà đầu tư và nhà cung cấp dịch vụ của các nước thành viên. Cách này khác với nhiều FTA cũ chỉ mở những lĩnh vực được liệt kê.

Mua sắm của Chính phủ. Việt Nam lần đầu cam kết mở một phần thị trường mua sắm công cho nhà thầu của các nước thành viên, theo lộ trình và ngưỡng giá trị gói thầu giảm dần. Đây là phần mà doanh nghiệp trong nước tham dự thầu cần biết, vì sẽ có thêm nhà thầu nước ngoài ở các gói đủ ngưỡng.

Doanh nghiệp nhà nước. Hiệp định có chương riêng yêu cầu doanh nghiệp nhà nước hoạt động theo cân nhắc thương mại khi mua bán hàng hoá, dịch vụ, kèm nghĩa vụ minh bạch thông tin, có các ngoại lệ được ghi rõ cho từng nước.

Lao động và môi trường. Các thành viên cam kết tôn trọng các quyền cơ bản trong lao động theo Tuyên bố năm 1998 của Tổ chức Lao động Quốc tế và thực thi luật môi trường của mình. Bộ luật Lao động năm 2019 của Việt Nam được xây dựng trong bối cảnh thực hiện các cam kết này.

Sở hữu trí tuệ. So với bản TPP trước đây, CPTPP tạm hoãn hiệu lực một nhóm điều khoản, phần lớn thuộc chương sở hữu trí tuệ, như một số quy định về bảo hộ dữ liệu thử nghiệm dược phẩm và thời hạn bảo hộ quyền tác giả.

Vì sao doanh nghiệp ít dùng C/O CPTPP

Đã có hiệp định khác tốt bằng. Với Nhật Bản, Australia, New Zealand, Singapore, Malaysia, nhiều dòng hàng đã về 0% theo các FTA ASEAN hoặc song phương từ trước. Doanh nghiệp đã quen quy trình mẫu C/O cũ thì không có lý do đổi.

Quy tắc xuất xứ dệt may chặt. Với hàng may mặc, CPTPP áp dụng quy tắc "từ sợi trở đi": sợi phải được sản xuất trong khối. Phần lớn sợi và vải cho hàng may xuất khẩu của Việt Nam nhập từ các nước ngoài khối, nên nhiều lô hàng không đạt, trừ các mặt hàng nằm trong danh mục thiếu hụt nguồn cung được nới.

Thị trường mới còn nhỏ. Canada, Mexico, Peru là nơi CPTPP có lợi thế rõ nhất, nhưng tỷ trọng của các thị trường này trong tổng xuất khẩu của Việt Nam vẫn nhỏ so với Hoa Kỳ, Trung Quốc, EU.

Thiếu thông tin ở doanh nghiệp nhỏ. Nhiều hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ bán qua trung gian thương mại, không trực tiếp làm thủ tục C/O, nên không biết lô hàng của mình có thể hưởng thuế thấp hơn.

Thuế thông thường đã thấp. Với nhiều mặt hàng điện tử và máy móc, thuế tối huệ quốc của các nước phát triển trong khối vốn đã ở mức 0% hoặc rất thấp. Khi khoản thuế tiết kiệm được nhỏ hơn chi phí và công sức làm hồ sơ chứng minh xuất xứ, doanh nghiệp chọn không xin C/O. Phần kim ngạch này vẫn nằm trong mẫu số khi tính tỷ lệ tận dụng, kéo tỷ lệ xuống.

Áp vào trường hợp của bạn: có nên chuyển sang C/O CPTPP

Giả định một doanh nghiệp nhỏ sản xuất đồ nhựa gia dụng đang xuất sang Nhật bằng C/O mẫu AJ và mới có đơn hàng đầu tiên từ Canada. Cách tự kiểm:

  1. Với đơn Canada: kiểm tra mức thuế Canada dành cho mã HS sản phẩm theo CPTPP, so với thuế tối huệ quốc mà hàng không có C/O phải chịu. Đây là thị trường không có FTA khác nên chênh lệch thường rõ.
  2. Đọc quy tắc xuất xứ CPTPP cho mã HS đó và lập bảng kê nguyên liệu: hạt nhựa mua từ đâu, có từ nước thành viên hay không.
  3. Với đơn Nhật: lập bảng so ba cột cho từng mã hàng chính, gồm thuế theo AJCEP hoặc VJEPA, theo RCEP và theo CPTPP ở năm hiện hành của lộ trình.
  4. Chỉ chuyển sang C/O CPTPP cho thị trường Nhật khi thuế thấp hơn hoặc quy tắc xuất xứ dễ đáp ứng hơn so với mẫu đang dùng.
  5. Ghi kết quả so sánh thành một trang lưu nội bộ để cập nhật đầu mỗi năm, khi lộ trình giảm thuế chuyển sang mốc mới.

Kết quả thường gặp: CPTPP đem lại lợi ích rõ ở Canada, Mexico, Peru; còn ở Nhật Bản thì tuỳ dòng hàng.

Đọc sao cho đúng khi gặp tin về CPTPP

Tin về CPTPP xuất hiện nhiều mỗi khi có nước nộp đơn gia nhập hoặc có hội nghị cấp bộ trưởng. Vài điểm giúp bạn đọc đúng:

  • Một nước "nộp đơn" hay "bắt đầu đàm phán gia nhập" chưa phải là thành viên; hàng Việt Nam vào nước đó chưa được hưởng ưu đãi CPTPP.
  • Câu "CPTPP chiếm bao nhiêu phần trăm GDP thế giới" thay đổi theo số thành viên và năm tính; con số trước và sau khi Anh gia nhập khác nhau.
  • Tỷ lệ tận dụng thấp không phải là thước đo duy nhất; phần dịch vụ, đầu tư, mua sắm công của hiệp định không thể hiện qua C/O.
  • Khi nói "xuất khẩu sang CPTPP tăng", cần xem tăng ở thị trường nào; nếu phần lớn đến từ Nhật Bản thì khó gán cho CPTPP.

Khi cần số liệu chính thức, nguồn đáng dùng là thông cáo của Bộ Công Thương và bảng tổng hợp tận dụng C/O mà Bộ công bố hằng năm.

Một cách tự kiểm nhanh: nếu bài viết đưa con số mà không nêu năm, không nêu thị trường, không phân biệt kim ngạch xuất khẩu với kim ngạch hai chiều, thì chưa nên dùng con số đó để so sánh hay ra quyết định kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

CPTPP khác TPP như thế nào?

CPTPP kế thừa phần lớn nội dung của Hiệp định TPP sau khi Hoa Kỳ rút khỏi TPP năm 2017, nhưng tạm hoãn hiệu lực một nhóm điều khoản, chủ yếu về sở hữu trí tuệ, và có thêm cơ chế để các nền kinh tế khác xin gia nhập.

CPTPP có bao nhiêu thành viên tính đến năm 2026?

CPTPP có 12 thành viên: 11 nước ký ban đầu gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Việt Nam, và Vương quốc Anh có hiệu lực từ ngày 15/12/2024.

CPTPP có hiệu lực với Việt Nam từ ngày nào?

Hiệp định có hiệu lực chung từ ngày 30/12/2018 với nhóm nước phê chuẩn đầu tiên và có hiệu lực với Việt Nam từ ngày 14/1/2019, sau khi Quốc hội thông qua nghị quyết phê chuẩn vào cuối năm 2018.

Quy tắc từ sợi trở đi trong CPTPP nghĩa là gì?

Với hàng dệt may, sợi dùng để dệt vải và vải dùng để may phải được sản xuất trong các nước thành viên thì sản phẩm mới đạt xuất xứ. Có danh mục nguyên liệu thiếu hụt nguồn cung được phép dùng từ ngoài khối.

Tỷ lệ dùng C/O CPTPP năm 2025 là bao nhiêu?

Theo tổng hợp của VCCI từ số liệu Bộ Công Thương, khoảng 7,7% kim ngạch xuất khẩu sang các nước CPTPP năm 2025 có dùng C/O mẫu CPTPP, giảm nhẹ so với mức 8,84% năm 2024 dù kim ngạch dùng C/O vẫn tăng.

Thị trường nào hưởng lợi nhiều nhất từ CPTPP?

Canada, Mexico và Peru, vì đây là các nước trước CPTPP chưa có FTA nào với Việt Nam. Với các thành viên còn lại, doanh nghiệp đã có hiệp định khác nên CPTPP chủ yếu là thêm một lựa chọn.

Doanh nghiệp xin C/O mẫu CPTPP ở đâu?

C/O mẫu CPTPP do các tổ chức được Bộ Công Thương ủy quyền cấp, nộp hồ sơ qua hệ thống cấp chứng nhận xuất xứ điện tử của Bộ. Doanh nghiệp cần chuẩn bị bảng kê nguyên liệu và chứng từ chứng minh xuất xứ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138