Nghị quyết 198/2025/QH15 là văn bản Quốc hội thông qua ngày 17/5/2025, có hiệu lực ngay từ ngày thông qua, để đưa các định hướng của Nghị quyết 68-NQ/TW về kinh tế tư nhân thành quy định áp dụng được. Văn bản có 7 chương, 17 điều, gom các cơ chế về thanh tra kiểm tra, xử lý vi phạm, đất đai, tín dụng, thuế phí, đấu thầu, nghiên cứu phát triển, đào tạo và doanh nghiệp lớn.
Điểm khác của nghị quyết này so với nghị quyết của Bộ Chính trị là tính áp dụng trực tiếp: doanh nghiệp, hộ kinh doanh có thể viện dẫn để đòi quyền lợi, và khi có xung đột với luật khác thì nghị quyết được ưu tiên, trừ khi văn bản khác có mức ưu đãi cao hơn. Bài dưới đây sắp xếp 17 điều theo câu hỏi "ai được gì", kèm các mốc thời gian và những chỗ còn phải chờ hướng dẫn.
Ra đời thế nào và nằm ở đâu trong hệ thống văn bản
Nghị quyết 198/2025/QH15 được Quốc hội thông qua với 429 trên 434 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Cùng ngày 17/5/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết 139/NQ-CP về kế hoạch triển khai, chia việc thành 10 nhóm nhiệm vụ, giao cho từng bộ, ngành và địa phương.
Có thể hình dung ba tầng văn bản. Tầng trên là Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị, nêu quan điểm, mục tiêu và nhóm giải pháp. Tầng giữa là Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội, biến một phần giải pháp thành quy định có hiệu lực pháp luật. Tầng dưới là các nghị định, thông tư hướng dẫn, ví dụ Nghị định 20/2026/NĐ-CP ngày 15/1/2026 hướng dẫn phần miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.
Vì vậy khi đọc một chính sách, nên hỏi nó đang ở tầng nào. Một định hướng chỉ có ở tầng trên thì chưa áp dụng được ngay. Một quy định ở tầng giữa nhưng cần chi tiết về mức, thủ tục thì phải chờ tầng dưới. Chỉ khi đủ cả ba, cán bộ ở bộ phận một cửa mới có căn cứ để giải quyết hồ sơ của bạn.
Bản đồ 17 điều trong bảy chương
Bảng dưới tóm nội dung từng chương, kèm các con số đã được nêu trong văn bản:
| Chương | Điều | Nội dung chính | Con số đáng nhớ |
|---|---|---|---|
| I. Quy định chung | 1–3 | Phạm vi, đối tượng, giải thích từ ngữ | Áp dụng cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh |
| II. Môi trường kinh doanh | 4–6 | Thanh tra kiểm tra, xử lý vi phạm, phá sản | Tối đa 1 lần thanh tra, kiểm tra mỗi năm; phá sản rút gọn giảm ít nhất 30% thời gian |
| III. Đất đai, mặt bằng | 7–8 | Quỹ đất trong khu, cụm công nghiệp; thuê nhà đất công | Bình quân 20 ha hoặc 5% diện tích; giảm ít nhất 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu |
| IV. Tài chính, thuế, đấu thầu | 9–11 | Tín dụng, thuế phí, gói thầu dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa | Hỗ trợ lãi suất 2%/năm; miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm; gói thầu không quá 20 tỷ đồng |
| V. Khoa học công nghệ, đào tạo | 12–13 | Chi phí nghiên cứu, quỹ phát triển khoa học công nghệ, nhân lực quản trị | Trừ 200% chi phí nghiên cứu phát triển; trích tối đa 20% thu nhập tính thuế; 10.000 giám đốc điều hành đến 2030 |
| VI. Doanh nghiệp vừa, lớn | 14–15 | Tham gia dự án trọng điểm; chương trình doanh nghiệp tiên phong | 1.000 doanh nghiệp tiêu biểu; chương trình Go Global |
| VII. Điều khoản thi hành | 16–17 | Tổ chức thực hiện, hiệu lực | Mốc 31/12/2025 và 31/12/2026 |
Mỗi dòng trong bảng có bài riêng trên chuyên mục này. Ở đây chỉ cần nhớ: chương II nói về cách Nhà nước làm việc với doanh nghiệp, các chương III đến V nói về tiền và đất, chương VI nói về nhóm doanh nghiệp lớn.
Ai được hưởng gì: tra theo loại chủ thể
Cùng một nghị quyết, mỗi loại chủ thể quan tâm một nhóm điều khác nhau. Bảng dưới giúp bạn tìm nhanh phần của mình:
| Bạn là | Nội dung liên quan nhất | Điều |
|---|---|---|
| Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh | Không áp dụng thuế khoán từ 1/1/2026; chấm dứt thu lệ phí môn bài từ 1/1/2026; tư vấn pháp lý, kế toán, thuế miễn phí; nền tảng số và phần mềm kế toán dùng chung miễn phí | 10, 12, 13 |
| Doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập | Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký lần đầu; ưu tiên gói thầu không quá 20 tỷ đồng; giảm tiền thuê lại đất trong khu công nghiệp | 7, 10, 11 |
| Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo | Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 2 năm, giảm 50% trong 4 năm tiếp theo; miễn thuế với thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp | 10 |
| Chuyên gia, nhà khoa học làm cho đơn vị khởi nghiệp, trung tâm nghiên cứu | Miễn thuế thu nhập cá nhân với tiền lương 2 năm, giảm 50% trong 4 năm tiếp theo | 10 |
| Doanh nghiệp có dự án xanh, tuần hoàn, áp dụng ESG | Hỗ trợ lãi suất 2%/năm khi vay vốn | 9 |
| Doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu | Trừ 200% chi phí nghiên cứu phát triển thực tế; trích tối đa 20% thu nhập tính thuế lập quỹ | 12 |
| Doanh nghiệp lớn | Chi phí đào tạo cho doanh nghiệp nhỏ trong chuỗi được trừ khi tính thuế; tham gia dự án trọng điểm theo đặt hàng, đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu | 10, 14, 15 |
Nếu doanh nghiệp của bạn thuộc nhiều dòng, ví dụ vừa là doanh nghiệp nhỏ mới thành lập vừa là doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, thì theo hướng dẫn tại Nghị định 20/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp được chọn mức miễn, giảm có lợi nhất và giữ ổn định trong suốt thời gian hưởng.
Các mốc thời gian cần nhớ
17/5/2025. Nghị quyết có hiệu lực. Các quy định không cần hướng dẫn, như giới hạn số lần thanh tra, kiểm tra, áp dụng từ đây.
31/12/2025. Hạn Chính phủ rà soát, bãi bỏ điều kiện kinh doanh không cần thiết, cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục, 30% chi phí tuân thủ và 30% điều kiện kinh doanh.
1/1/2026. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng thuế khoán; chấm dứt thu lệ phí môn bài.
15/1/2026. Chính phủ ban hành Nghị định 20/2026/NĐ-CP hướng dẫn phần miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025.
31/12/2026. Hạn hoàn thiện pháp luật về đất đai, quy hoạch, đầu tư theo tinh thần nghị quyết.
Năm 2030. Mốc hoàn thành đào tạo, bồi dưỡng 10.000 giám đốc điều hành bằng ngân sách nhà nước.
Cách dùng các mốc này. Khi một cơ quan áp dụng quy định cũ sau mốc đã hết, ví dụ vẫn đề nghị nộp lệ phí môn bài cho năm 2026, bạn có căn cứ để đề nghị xem lại. Ngược lại, với các nội dung có hạn hoàn thiện pháp luật đến cuối năm 2026, việc chưa có văn bản chi tiết trước mốc đó không phải là sai hẹn.
Những hiểu nhầm hay gặp
Nghị quyết được nhắc nhiều trên mạng xã hội, và không ít bài đăng diễn đạt sai. Đối chiếu nhanh:
| Nghe nói | Thực tế trong văn bản |
|---|---|
| Doanh nghiệp không bao giờ bị kiểm tra quá một lần mỗi năm | Giới hạn một lần mỗi năm có ngoại lệ khi có dấu hiệu vi phạm rõ ràng |
| Mọi doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập 3 năm | Chỉ doanh nghiệp nhỏ và vừa được cấp giấy chứng nhận lần đầu, không thuộc các trường hợp loại trừ |
| Hộ kinh doanh hết phải nộp thuế từ năm 2026 | Bỏ hình thức khoán, chuyển sang tự kê khai; hộ dưới ngưỡng doanh thu mới không phải nộp |
| Mọi khoản vay được hỗ trợ lãi suất 2% | Chỉ khoản vay cho dự án xanh, tuần hoàn, áp dụng chuẩn môi trường, xã hội và quản trị |
| Doanh nghiệp nhỏ được thuê đất khu công nghiệp rẻ ở mọi nơi | Áp dụng cho khu, cụm công nghiệp theo quy định; mức giảm cụ thể do tỉnh quyết định |
| Gói thầu dưới 20 tỷ chỉ cho doanh nghiệp nhỏ | Dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa với gói dùng ngân sách nhà nước; không có ai đáp ứng thì được tổ chức lại |
Phần lớn hiểu nhầm đến từ việc bỏ mất điều kiện đi kèm. Khi đọc một bài tóm tắt, hãy tìm chữ "trừ", "chỉ" và "theo quy định của" trong văn bản gốc.
Áp dụng ngay hay phải chờ hướng dẫn
Không phải điều nào cũng dùng được từ ngày 17/5/2025. Cách phân biệt nhanh:
- Áp dụng trực tiếp: giới hạn một lần thanh tra, kiểm tra mỗi năm; không thanh tra và kiểm tra trùng nội dung trong cùng năm; các nguyên tắc xử lý vi phạm ở Điều 5; mốc bỏ thuế khoán và lệ phí môn bài.
- Cần nghị định hoặc thông tư: chi tiết miễn thuế thu nhập doanh nghiệp (đã có Nghị định 20/2026/NĐ-CP), cách tính thuế cho hộ kinh doanh sau khi bỏ khoán, thủ tục hỗ trợ lãi suất, quy trình xét chọn 10.000 giám đốc điều hành.
- Cần quyết định của địa phương: mức giảm tiền thuê lại đất cụ thể, danh mục nhà đất công cho thuê, diện tích dành cho doanh nghiệp nhỏ trong từng khu, cụm công nghiệp. Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh là nơi ban hành.
- Cần chương trình riêng: chương trình 1.000 doanh nghiệp tiêu biểu và chương trình Go Global phải có đề án, tiêu chí lựa chọn.
Khi nghe một cơ quan trả lời "chưa có hướng dẫn", hãy hỏi cụ thể đang thiếu văn bản nào ở tầng nào. Câu hỏi này giúp bạn biết nên chờ, nên kiến nghị hay nên viện dẫn thẳng nghị quyết.
Rà doanh nghiệp của bạn trong ba mươi phút
Một doanh nghiệp nhỏ giả định, sản xuất bao bì giấy ở xã C, có thể tự rà theo năm bước sau:
- Xác định loại chủ thể: hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ, vừa hay lớn, theo số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm, doanh thu hoặc tổng nguồn vốn.
- Ghi ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu để biết còn trong ba năm miễn thuế hay không.
- Liệt kê các dự án sắp làm có yếu tố xanh, tuần hoàn hoặc theo chuẩn ESG để hỏi ngân hàng về hỗ trợ lãi suất 2%.
- Nếu đang tìm mặt bằng sản xuất, hỏi ban quản lý khu, cụm công nghiệp gần nhất về phần diện tích dành cho doanh nghiệp nhỏ và mức giảm tiền thuê do tỉnh quyết định.
- Ghi lại các lần thanh tra, kiểm tra trong năm để đối chiếu với giới hạn một lần mỗi năm.
Năm bước này không thay thế tư vấn chuyên môn, nhưng cho bạn danh sách câu hỏi cụ thể khi làm việc với cơ quan thuế, ngân hàng hay ban quản lý khu công nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Nghị quyết 198/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày nào?
Nghị quyết có hiệu lực từ ngày Quốc hội thông qua, tức 17/5/2025. Một số nội dung có mốc riêng, ví dụ bỏ thuế khoán và chấm dứt thu lệ phí môn bài từ ngày 1/1/2026.
Nghị quyết 198 khác Nghị quyết 68 như thế nào?
Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 là nghị quyết của Bộ Chính trị, nêu quan điểm, mục tiêu và nhóm giải pháp. Nghị quyết 198/2025/QH15 là văn bản của Quốc hội, có hiệu lực pháp luật, cụ thể hoá một phần các giải pháp đó để áp dụng trực tiếp.
Khi Nghị quyết 198 và luật khác quy định khác nhau thì áp dụng văn bản nào?
Nghị quyết 198/2025/QH15 được ưu tiên áp dụng khi có quy định khác nhau về cùng một vấn đề. Tuy nhiên, nếu văn bản khác có mức ưu đãi, hỗ trợ cao hơn thì doanh nghiệp được áp dụng mức có lợi hơn.
Hộ kinh doanh được hưởng gì từ Nghị quyết 198?
Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không áp dụng thuế khoán và không phải nộp lệ phí môn bài từ ngày 1/1/2026, được tư vấn pháp lý, kế toán, thuế miễn phí, và được dùng miễn phí nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung do Nhà nước cung cấp.
Kế hoạch triển khai Nghị quyết 198 của Chính phủ là văn bản nào?
Chính phủ ban hành Nghị quyết 139/NQ-CP ngày 17/5/2025 về kế hoạch triển khai Nghị quyết 198/2025/QH15, gồm 10 nhóm nhiệm vụ giao cho các bộ, ngành và địa phương, từ cải thiện môi trường kinh doanh đến phát triển doanh nghiệp lớn.
Doanh nghiệp lớn có được hưởng gì từ Nghị quyết 198 không?
Có. Doanh nghiệp lớn được trừ chi phí đào tạo cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong chuỗi cung ứng khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp, được mở rộng tham gia dự án trọng điểm qua đặt hàng, đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu ở một số lĩnh vực, và có chương trình 1.000 doanh nghiệp tiêu biểu.