Theo Điều 7 Nghị quyết 198/2025/QH15, khu công nghiệp và cụm công nghiệp phải dành một phần quỹ đất, bình quân tối thiểu 20 ha mỗi khu, cụm hoặc 5% tổng quỹ đất đã đầu tư hạ tầng, cho doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê hoặc thuê lại. Các doanh nghiệp này được giảm ít nhất 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu; mức giảm cụ thể do uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định.
Điều 8 bổ sung một nguồn mặt bằng khác: nhà, đất công chưa sử dụng hoặc không sử dụng được cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo thuê với chính sách hỗ trợ. Bài dưới đây giải thích hai điều này, những chỗ phụ thuộc quyết định của tỉnh, và danh sách câu hỏi nên mang theo khi đi tìm mặt bằng.
Vì sao mặt bằng được đưa vào nghị quyết
Mặt bằng sản xuất là chi phí cố định lớn nhất của nhiều doanh nghiệp nhỏ làm sản xuất. Thuê nhà dân để làm xưởng thì rẻ hơn nhưng dễ vướng quy định về môi trường, phòng cháy và quy hoạch; vào khu công nghiệp thì hạ tầng tốt nhưng diện tích tối thiểu và mức thuê thường được thiết kế cho nhà đầu tư lớn. Doanh nghiệp nhỏ rơi vào khoảng giữa.
Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 đã nêu hướng các địa phương dành quỹ đất trong khu, cụm công nghiệp cho nhóm doanh nghiệp này, với mức bình quân tối thiểu 20 ha mỗi khu, cụm hoặc 5% tổng quỹ đất đã đầu tư kết cấu hạ tầng. Nghị quyết 198/2025/QH15 đưa định hướng này thành quy định, kèm cơ chế giảm tiền thuê và nguồn bù đắp cho chủ đầu tư hạ tầng.
Cùng với đó, nghị quyết cho phép địa phương dùng ngân sách để hỗ trợ đầu tư hạ tầng khu, cụm công nghiệp và vườn ươm công nghệ: bồi thường, giải phóng mặt bằng, giao thông, điện, nước, xử lý nước thải, viễn thông. Khi hạ tầng được hỗ trợ, chủ đầu tư có điều kiện để dành phần đất có giá thuê thấp hơn.
Cần đọc đúng quy định này: nghị quyết không giao đất trực tiếp cho từng doanh nghiệp nhỏ, mà tạo ra một phần quỹ đất có điều kiện thuê ưu đãi trong các khu, cụm công nghiệp. Doanh nghiệp vẫn ký hợp đồng thuê lại với chủ đầu tư hạ tầng như bình thường, và phần hỗ trợ đi qua mức giảm tiền thuê. Vì vậy hai thông tin quyết định là khu, cụm nào đã có phần đất dành riêng, và tỉnh đã ban hành mức giảm cụ thể hay chưa. Cả hai đều do địa phương công bố, nên cổng thông tin của uỷ ban nhân dân tỉnh và ban quản lý các khu công nghiệp là nơi nên theo dõi đầu tiên.
Bốn quy định chính của Điều 7
Có thể tóm Điều 7 thành bốn điểm. Mỗi điểm trả lời một câu hỏi khác nhau của doanh nghiệp:
- Ai được hưởng: doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê hoặc thuê lại đất trong khu, cụm công nghiệp.
- Bao nhiêu đất: với khu, cụm công nghiệp, uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định phần diện tích dành cho nhóm này, bình quân tối thiểu 20 ha mỗi khu, cụm hoặc 5% tổng quỹ đất đã đầu tư hạ tầng.
- Giảm bao nhiêu: giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu kể từ ngày ký hợp đồng thuê lại; Nhà nước hoàn trả phần giảm cho chủ đầu tư hạ tầng theo quy định; mức giảm cụ thể do tỉnh quyết định.
- Nếu không ai thuê: sau 2 năm kể từ khi hoàn thành hạ tầng mà phần đất dành riêng không có doanh nghiệp thuộc nhóm trên thuê, chủ đầu tư được cho đối tượng khác thuê.
Quy định thứ tư cho thấy phần đất dành riêng không bị giữ vô thời hạn. Doanh nghiệp nhỏ muốn tận dụng chính sách nên theo dõi các khu, cụm công nghiệp sắp hoàn thành hạ tầng ở địa phương mình, vì hai năm đầu là giai đoạn có ưu tiên.
Phép tính minh hoạ: giảm 30% có ý nghĩa thế nào
Ví dụ giả định một doanh nghiệp cơ khí nhỏ thuê lại 3.000 m² đất trong một cụm công nghiệp. Giá thuê giả định chỉ để minh hoạ cách tính, không phải giá thị trường của nơi nào:
| Khoản mục | Không có hỗ trợ | Giảm 30% trong 5 năm đầu |
|---|---|---|
| Diện tích thuê lại | 3.000 m² | 3.000 m² |
| Tiền thuê lại đất giả định mỗi năm | 300 triệu đồng | 210 triệu đồng |
| Tổng 5 năm đầu | 1,5 tỷ đồng | 1,05 tỷ đồng |
| Phần tiết kiệm trong 5 năm | 450 triệu đồng | |
| Từ năm thứ 6 | 300 triệu đồng/năm | 300 triệu đồng/năm (hết hỗ trợ) |
Phép tính cho thấy hỗ trợ có ý nghĩa nhất với doanh nghiệp mới, khi dòng tiền còn mỏng. Nhưng cần lưu ý hai điều. Mức 30% là tối thiểu; tỉnh có thể quyết định cao hơn. Và mức giảm áp vào tiền thuê lại đất, không tự động áp vào phí quản lý, phí sử dụng hạ tầng, tiền điện nước mà chủ đầu tư thu riêng. Khi đàm phán, hãy yêu cầu tách từng khoản trong hợp đồng.
Điều 8: thuê nhà, đất công đang bỏ trống
Sau đợt sắp xếp bộ máy và đơn vị hành chính năm 2025, nhiều trụ sở, nhà đất của cơ quan nhà nước không còn nhu cầu sử dụng. Điều 8 Nghị quyết 198/2025/QH15 cho phép Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo thuê các tài sản công chưa sử dụng hoặc không sử dụng này.
Cơ chế được chia hai tầng. Chính phủ quy định nguyên tắc. Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quy định danh mục tài sản, tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp và mức hỗ trợ cụ thể. Vì vậy, cùng một chính sách nhưng mỗi tỉnh có danh sách và mức khác nhau, và doanh nghiệp cần theo dõi thông báo của tỉnh nơi mình định thuê.
Nguồn mặt bằng này phù hợp với doanh nghiệp dịch vụ, văn phòng, xưởng nhỏ không gây ô nhiễm, phòng thí nghiệm, trung tâm đổi mới sáng tạo, hơn là sản xuất công nghiệp nặng. Trước khi đăng ký, nên hỏi rõ thời hạn thuê, điều kiện cải tạo, ai chịu chi phí sửa chữa lớn và quyền gia hạn.
Câu hỏi nên mang theo khi đi tìm mặt bằng
Một doanh nghiệp khởi nghiệp giả định làm thiết bị nông nghiệp ở phường B, đang tìm 2.000 m² nhà xưởng, có thể dùng danh sách sau khi làm việc với ban quản lý khu, cụm công nghiệp hoặc sở chuyên ngành của tỉnh:
- Khu, cụm công nghiệp này đã có quyết định của tỉnh về phần diện tích dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa? Bao nhiêu ha, vị trí nào?
- Tỉnh đã quyết định mức giảm tiền thuê lại đất cụ thể chưa? Là 30% hay cao hơn?
- Mức giảm tính từ ngày ký hợp đồng thuê lại hay từ ngày bàn giao đất?
- Phí quản lý, phí hạ tầng, phí xử lý nước thải có được giảm không, hay chỉ tiền thuê lại đất?
- Diện tích tối thiểu cho một lô là bao nhiêu? Có nhà xưởng xây sẵn cho thuê không?
- Doanh nghiệp cần nộp giấy tờ gì để chứng minh là doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc khởi nghiệp sáng tạo?
- Với nhà đất công: tỉnh đã công bố danh mục chưa, tiêu chí chọn là gì, thời hạn thuê bao lâu?
Ghi lại câu trả lời kèm tên đơn vị trả lời và ngày. Khi so sánh hai, ba địa điểm, danh sách này giúp bạn so đúng tổng chi phí chứ không chỉ giá thuê trên giấy.
Thuê trong khu hay ngoài khu: đặt lên bàn cân
Chi phí thuê. Trong khu, cụm công nghiệp, tiền thuê lại đất có thể được giảm tối thiểu 30% trong 5 năm đầu; ngoài khu, thuê nhà dân hay kho xưởng tư nhân không có hỗ trợ này nhưng thường không có phí quản lý, phí hạ tầng.
Thủ tục môi trường, phòng cháy. Khu, cụm công nghiệp đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung, đường giao thông, nguồn điện ổn định; doanh nghiệp đấu nối thay vì tự đầu tư. Xưởng ngoài khu phải tự đáp ứng, và dễ vướng khi khu dân cư xung quanh phản ánh.
Tính ổn định. Hợp đồng thuê lại đất trong khu thường dài hạn, có thể dùng làm căn cứ khi vay vốn. Thuê nhà dân thường ngắn hạn, dễ bị lấy lại mặt bằng.
Khoảng cách. Khu, cụm công nghiệp có thể xa thị trường hoặc xa nguồn lao động hơn; chi phí đưa đón, vận chuyển phải tính vào tổng chi phí.
Quy mô tối thiểu. Một số khu chỉ cho thuê lô lớn; nếu nhu cầu chỉ vài trăm mét vuông, nhà xưởng xây sẵn cho thuê hoặc vườn ươm công nghệ có thể phù hợp hơn.
Chỗ hay vướng và cách xử lý
Vì nhiều nội dung phụ thuộc quyết định của tỉnh, thời gian đầu thường có khoảng trống giữa nghị quyết và thực tế. Một số tình huống thường gặp:
| Tình huống | Nguyên nhân | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Ban quản lý nói chưa có phần đất dành riêng | Tỉnh chưa ban hành quyết định cho khu, cụm cụ thể | Hỏi sở chuyên ngành về tiến độ; theo dõi khu, cụm mới |
| Chủ đầu tư chỉ cho thuê lô lớn | Quy hoạch chia lô cũ | Đề nghị thuê nhà xưởng xây sẵn hoặc liên kết với doanh nghiệp khác thuê chung |
| Hợp đồng không ghi mức giảm | Chưa có hướng dẫn hoàn trả cho chủ đầu tư | Đề nghị ghi điều khoản áp dụng mức giảm khi tỉnh ban hành |
| Khu công nghiệp ở xa vùng nguyên liệu | Vị trí quy hoạch | Tính cả chi phí vận chuyển khi so sánh |
| Đất dành riêng đã cho đối tượng khác thuê | Quá 2 năm không có doanh nghiệp nhóm ưu tiên thuê | Tìm khu, cụm mới hoàn thành hạ tầng |
Nghị quyết 198/2025/QH15 đặt hạn đến 31/12/2026 để hoàn thiện pháp luật về đất đai, quy hoạch, đầu tư theo tinh thần nghị quyết. Một số vướng mắc trên có thể được tháo gỡ bằng các văn bản ban hành trong giai đoạn này.
Câu hỏi thường gặp
Khu công nghiệp phải dành bao nhiêu đất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa?
Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định phần diện tích dành cho doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nhỏ và vừa, khởi nghiệp sáng tạo, bình quân tối thiểu 20 ha mỗi khu, cụm công nghiệp hoặc 5% tổng quỹ đất đã đầu tư hạ tầng.
Doanh nghiệp nhỏ được giảm bao nhiêu tiền thuê đất trong khu công nghiệp?
Giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu kể từ ngày ký hợp đồng thuê lại. Mức giảm cụ thể do uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định, và Nhà nước hoàn trả phần giảm cho chủ đầu tư hạ tầng theo quy định.
Mức giảm 30% có áp vào phí quản lý khu công nghiệp không?
Nghị quyết nói về tiền thuê lại đất. Phí quản lý, phí sử dụng hạ tầng, phí xử lý nước thải là các khoản chủ đầu tư thu riêng, không mặc nhiên được giảm theo quy định này. Nên yêu cầu tách từng khoản trong hợp đồng để biết khoản nào được giảm.
Nếu không có doanh nghiệp nhỏ nào thuê phần đất dành riêng thì sao?
Sau 2 năm kể từ khi hoàn thành hạ tầng mà không có doanh nghiệp thuộc nhóm ưu tiên thuê, chủ đầu tư được cho đối tượng khác thuê. Vì vậy doanh nghiệp nhỏ nên theo dõi các khu, cụm mới hoàn thành hạ tầng.
Doanh nghiệp có được thuê trụ sở cơ quan nhà nước bỏ trống không?
Điều 8 Nghị quyết 198/2025/QH15 cho phép hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, đổi mới sáng tạo thuê nhà, đất công chưa sử dụng hoặc không sử dụng. Danh mục, tiêu chí và mức hỗ trợ do uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quy định.
Hộ kinh doanh có được thuê đất dành riêng trong cụm công nghiệp không?
Quy định nêu đối tượng là doanh nghiệp công nghệ cao khu vực tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Hộ kinh doanh muốn hưởng chính sách này thường cần chuyển đổi thành doanh nghiệp trước khi đăng ký thuê.