VuonMinh.comVươn Mình
Chuyển đổi xanh và năng lượng

Tỷ lệ năng lượng tái tạo của Việt Nam: mục tiêu 2030 và con số hiện trạng

Mục tiêu năng lượng tái tạo đến 2030 nằm ở Nghị quyết 70-NQ/TW và Quy hoạch điện VIII điều chỉnh; hai cách tính khác nhau, số hiện trạng đọc sao cho khỏi lẫn.

A Vietnamese technician in a white helmet, back to camera, climbs a ladder on a single wind turbine tower on a coastal sand dune, bright noon, wide low angle

Việt Nam đang có hai mục tiêu về năng lượng tái tạo đến năm 2030, đo theo hai cách khác nhau. Nghị quyết 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị đặt tỷ lệ năng lượng tái tạo khoảng 25–30% trong tổng cung năng lượng sơ cấp; còn Quy hoạch điện VIII điều chỉnh (Quyết định 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025) đặt tỷ lệ điện tái tạo, không tính thuỷ điện, khoảng 28–36% sản lượng điện.

Một con số tính trên toàn bộ năng lượng (gồm cả xăng dầu cho xe, than cho lò công nghiệp, khí đốt), con số kia chỉ tính trong ngành điện. Bài này giải thích hai cách đo, tóm các chỉ tiêu công suất theo quy hoạch, nêu số liệu hiện trạng đã công bố kèm mốc thời gian, và chỉ ra những chỗ dễ đọc nhầm. Bài không đi vào từng dự án điện cụ thể.

Hai cách đo, hai mục tiêu

Đặt hai chỉ tiêu cạnh nhau sẽ thấy vì sao không nên so thẳng phần trăm của chúng:

Tiêu chíNghị quyết 70-NQ/TWQuy hoạch điện VIII điều chỉnh
Đại lượng đoTổng cung năng lượng sơ cấpSản lượng điện
Phạm viMọi dạng năng lượng: than, dầu, khí, thuỷ năng, gió, mặt trời, sinh khốiChỉ ngành điện
Có tính thuỷ điện khôngCó, thuỷ năng là năng lượng tái tạoKhông, con số 28–36% loại thuỷ điện ra
Mục tiêu 2030Khoảng 25–30%Khoảng 28–36%
Định hướng 2050Theo các văn bản chiến lược năng lượngKhoảng 74–75% điện từ năng lượng tái tạo

Nếu bạn thấy một bài viết nói "năng lượng tái tạo đã chiếm hơn 40%" và một bài khác nói "chưa tới 15%", rất có thể cả hai đều đúng: bài thứ nhất tính cả thuỷ điện trong sản lượng điện, bài thứ hai tính gió và mặt trời trên toàn hệ thống. Câu hỏi đầu tiên luôn là "tính trên cái gì, có gồm thuỷ điện không".

Chỉ tiêu công suất đến 2030 theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh

Quy hoạch đưa ra khoảng (cận dưới và cận trên) thay vì một con số duy nhất, để có dư địa điều hành theo nhu cầu thực tế. Các chỉ tiêu chính:

NguồnMục tiêu công suấtGhi chú
Tổng công suất nguồn điện phục vụ trong nước183.291–236.363 MWNăm 2030
Điện mặt trời (tập trung và mái nhà)46.459–73.416 MWNăm 2030; điện mặt trời tập trung phải kèm lưu trữ tối thiểu 10% công suất, 2 giờ
Điện gió trên bờ và gần bờ26.066–38.029 MWNăm 2030
Điện gió ngoài khơi6.000–17.032 MWVận hành giai đoạn 2030–2035, phục vụ trong nước
Điện mặt trời năm 2050293.088–295.646 MWĐịnh hướng dài hạn

Quy hoạch điều chỉnh thay thế Quyết định 500/QĐ-TTg ngày 15/5/2023 về Quy hoạch điện VIII ban đầu. Bộ Công Thương đã ban hành kế hoạch thực hiện bằng Quyết định 1509/QĐ-BCT ngày 30/5/2025. Khi đọc số liệu công suất, bạn nên xem con số đang là cận dưới hay cận trên.

Hiện trạng: những con số đã công bố và mốc của chúng

Công suất gió và mặt trời cuối năm 2023. Theo số liệu ngành điện công bố, tổng công suất điện gió và điện mặt trời đạt 21.664 MW, chiếm khoảng 27% tổng công suất nguồn. Đây là tỷ trọng công suất lắp đặt, không phải sản lượng.

Sản lượng sáu tháng đầu năm 2024. Năng lượng tái tạo (gió, mặt trời và nguồn khác) đạt khoảng 20,73 tỷ kWh, chiếm 13,7% sản lượng toàn hệ thống; riêng điện mặt trời khoảng 13,91 tỷ kWh, điện gió khoảng 6,15 tỷ kWh.

Vì sao tỷ trọng công suất cao hơn tỷ trọng sản lượng. Tấm pin chỉ phát khi có nắng, tua-bin chỉ quay khi có gió, nên một megawatt điện mặt trời cho ra ít kilowatt giờ trong năm hơn một megawatt nhiệt điện chạy liên tục. Đây là lý do 27% công suất chỉ tương ứng khoảng 13–14% sản lượng.

Khoảng cách tới mục tiêu. Mục tiêu 28–36% sản lượng điện tái tạo không kể thuỷ điện vào năm 2030 đòi hỏi tỷ trọng sản lượng tăng khoảng gấp đôi đến hơn gấp đôi so với mức nửa đầu năm 2024, đồng thời phải có lưới truyền tải và lưu trữ đi kèm.

Vì sao không thể chỉ lắp thêm tấm pin

Câu hỏi hay gặp là: nắng gió dồi dào thế, sao không lắp thật nhiều? Các văn bản quy hoạch chỉ ra mấy giới hạn kỹ thuật và kinh tế:

  • Lưới truyền tải: gió và nắng tốt tập trung ở một số vùng, xa nơi tiêu thụ lớn. Không có đường dây đủ tải thì điện phát ra không đưa đi được, dẫn tới cắt giảm công suất.
  • Lưu trữ: nhu cầu điện cao vào chiều tối khi mặt trời đã lặn. Quy hoạch điều chỉnh yêu cầu điện mặt trời tập trung đi kèm hệ thống lưu trữ, và tính tới thuỷ điện tích năng.
  • Nguồn nền: hệ thống vẫn cần nguồn chạy ổn định để giữ tần số, điện áp; khí, thuỷ điện và về dài hạn điện hạt nhân được nhắc tới trong vai trò này.
  • Cơ chế giá và hợp đồng: nhà đầu tư cần giá bán điện và hợp đồng mua bán rõ ràng; giai đoạn 2022–2024 công suất mới tăng chậm lại vì vướng cơ chế.
  • Đất đai và môi trường: dự án lớn cần mặt bằng, đánh giá tác động môi trường, ý kiến của địa phương.

Vì vậy các mục tiêu tái tạo luôn đi cùng chỉ tiêu về lưới điện, lưu trữ và dự phòng. Nghị quyết 70-NQ/TW cũng đặt yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng song song với chuyển đổi.

Mốc chính sách liên quan tới năng lượng tái tạo

Các văn bản sau là khung để đọc mọi con số về năng lượng tái tạo hiện nay. Bảng chỉ ghi những văn bản và ngày đã được công bố chính thức:

Thời điểmVăn bảnĐiểm cần nhớ
26/7/2022Quyết định 896/QĐ-TTg, Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậuĐiện tái tạo tính cả thuỷ điện tối thiểu 33% sản lượng năm 2030, 55% năm 2050
15/5/2023Quyết định 500/QĐ-TTg, Quy hoạch điện VIII ban đầuĐã được thay thế bởi bản điều chỉnh năm 2025
15/4/2025Quyết định 768/QĐ-TTg, Quy hoạch điện VIII điều chỉnhĐiện tái tạo không kể thuỷ điện 28–36% năm 2030; 74–75% năm 2050
30/5/2025Quyết định 1509/QĐ-BCTKế hoạch thực hiện quy hoạch điện điều chỉnh
20/8/2025Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trịNăng lượng tái tạo khoảng 25–30% tổng cung năng lượng sơ cấp năm 2030; thay Nghị quyết 55-NQ/TW năm 2020

Khi một bài viết trích mục tiêu năng lượng tái tạo, bạn có thể dò ngay nó đang dựa vào dòng nào của bảng. Bài trích mục tiêu của Quy hoạch điện VIII ban đầu sau tháng 4/2025 là đang dùng số đã bị thay.

Năng lượng tái tạo chạm tới hộ gia đình và doanh nghiệp qua đâu

Mục tiêu quốc gia nghe xa, nhưng có mấy chỗ nó đi vào hoá đơn và quyết định hằng ngày:

  • Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ: quy hoạch điều chỉnh ưu tiên loại hình này; nhà dân và nhà xưởng có thể lắp để dùng tại chỗ theo quy định hiện hành về đấu nối và đăng ký.
  • Mua bán điện trực tiếp: doanh nghiệp sản xuất lớn có thể mua điện tái tạo từ nhà phát điện theo cơ chế mua bán điện trực tiếp, hữu ích khi khách hàng quốc tế yêu cầu chứng minh dùng điện xanh.
  • Giá điện: chi phí đầu tư lưới, lưu trữ và nguồn mới cuối cùng được phản ánh vào giá điện theo cơ chế điều chỉnh giá của nhà nước.
  • Việc làm và đào tạo: lắp đặt, vận hành, bảo trì hệ thống điện mặt trời, điện gió tạo nhu cầu kỹ thuật viên ở các vùng có dự án.

Với một hộ kinh doanh giả định ở xã C có mái tôn rộng và dùng điện chủ yếu ban ngày, câu hỏi thực tế không phải "mục tiêu 2030 là bao nhiêu" mà là "lắp bao nhiêu kW thì vừa tải ban ngày, thủ tục đăng ký với điện lực ra sao". Mục tiêu quốc gia chỉ cho biết hướng đi chính sách đang thuận chiều với lựa chọn đó.

Tiết kiệm năng lượng: nửa còn lại của bài toán

Tỷ lệ năng lượng tái tạo là một phân số: tử số là năng lượng tái tạo, mẫu số là tổng năng lượng tiêu thụ. Muốn tỷ lệ tăng, có hai cách: thêm tử số bằng nguồn mới, hoặc giảm tốc độ tăng của mẫu số bằng sử dụng hiệu quả. Cách thứ hai thường rẻ hơn và nhanh hơn, nhưng ít được nhắc tới trong tin tức vì không có công trình để khánh thành.

Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu và Nghị quyết 70-NQ/TW đều đặt tiết kiệm năng lượng cạnh phát triển nguồn tái tạo. Với doanh nghiệp, những việc như kiểm toán năng lượng, thay động cơ hiệu suất cao, thu hồi nhiệt thải, quản lý giờ cao điểm vừa giảm chi phí vừa góp vào cùng mục tiêu.

Với hộ gia đình, nhãn năng lượng trên tủ lạnh, điều hoà, máy giặt là công cụ đơn giản nhất. Chọn thiết bị nhiều sao hơn có giá mua cao hơn chút nhưng tiền điện thấp hơn trong nhiều năm sử dụng. Đây là cách người dân tham gia trực tiếp vào mục tiêu năng lượng mà không cần đợi chính sách mới.

Đọc tin về năng lượng tái tạo sao cho khỏi nhầm

Thứ nhất, phân biệt công suất (MW, GW) với sản lượng (kWh, tỷ kWh). Tin nói "điện mặt trời chiếm hơn một phần tư công suất" và tin nói "điện mặt trời chỉ chiếm chưa tới một phần mười sản lượng" có thể cùng đúng ở một thời điểm.

Thứ hai, xem có tính thuỷ điện không. Thuỷ điện là năng lượng tái tạo, chiếm phần lớn trong cơ cấu điện Việt Nam nhiều năm qua. Quyết định 896/QĐ-TTg đặt mục tiêu tối thiểu 33% sản lượng từ năng lượng tái tạo tính cả thuỷ điện vào năm 2030; Quy hoạch điện VIII điều chỉnh thì tách thuỷ điện ra. Hai mục tiêu không mâu thuẫn, chỉ là đo khác phạm vi.

Thứ ba, xem mốc dữ liệu. Số liệu ngành điện thay đổi nhanh theo từng năm, thậm chí theo mùa: mùa khô thuỷ điện giảm, nhiệt điện tăng; mùa mưa ngược lại. Một tỷ lệ tính cho sáu tháng đầu năm không đại diện cho cả năm. Nguồn đáng tin là báo cáo tổng kết năm của Tập đoàn Điện lực Việt Nam và Bộ Công Thương, ghi rõ kỳ số liệu.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu năng lượng tái tạo của Việt Nam đến năm 2030 là bao nhiêu?

Nghị quyết 70-NQ/TW đặt khoảng 25–30% năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp. Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt khoảng 28–36% sản lượng điện từ năng lượng tái tạo, không tính thuỷ điện.

Thuỷ điện có được tính là năng lượng tái tạo không?

Có. Thuỷ năng là năng lượng tái tạo. Tuy nhiên mục tiêu 28–36% trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh loại thuỷ điện ra để theo dõi riêng phần gió, mặt trời, sinh khối và các nguồn mới.

Năng lượng sơ cấp khác điện năng thế nào?

Năng lượng sơ cấp là năng lượng ở dạng khai thác ban đầu như than, dầu, khí, thuỷ năng, gió, nắng. Điện là năng lượng thứ cấp được sản xuất từ các nguồn đó, nên tỷ lệ tính theo hai đại lượng sẽ khác nhau.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh ban hành khi nào?

Quyết định 768/QĐ-TTg phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn 2050 được ban hành ngày 15/4/2025, thay thế Quyết định 500/QĐ-TTg năm 2023.

Điện gió và mặt trời hiện chiếm bao nhiêu phần trăm?

Cuối năm 2023, công suất gió và mặt trời khoảng 21.664 MW, chiếm khoảng 27% công suất nguồn. Sáu tháng đầu năm 2024, năng lượng tái tạo chiếm 13,7% sản lượng toàn hệ thống. Hai con số đo hai đại lượng khác nhau.

Vì sao mục tiêu ghi thành khoảng mà không phải một con số?

Quy hoạch đưa cận dưới và cận trên để có dư địa điều hành khi nhu cầu điện, giá công nghệ và tiến độ lưới điện thay đổi. Khi trích dẫn, bạn nên ghi cả khoảng thay vì chỉ lấy cận trên.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138