VuonMinh.comVươn Mình
Chuyển đổi xanh và năng lượng

Tín dụng xanh Việt Nam: dư nợ, danh mục phân loại xanh và cách doanh nghiệp tiếp cận

Dư nợ tín dụng xanh cuối 2025 gần 780 nghìn tỷ đồng, khoảng 4,2% tổng dư nợ. Quyết định 21/2025/QĐ-TTg chuẩn hoá 45 loại dự án xanh; doanh nghiệp cần chuẩn bị gì.

A Vietnamese loan officer and a small business owner, both seen from behind, review blank documents at a bank counter beside a potted plant, soft daylight, muted green tones

Theo Ngân hàng Nhà nước, đến cuối năm 2025 dư nợ tín dụng xanh đạt gần 780 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 4,19% tổng dư nợ nền kinh tế; tốc độ tăng bình quân giai đoạn 2017–2025 trên 21% mỗi năm. Từ ngày 22/8/2025, việc xác định dự án nào được coi là "xanh" để vay tín dụng xanh hay phát hành trái phiếu xanh có chuẩn chung theo Quyết định 21/2025/QĐ-TTg, với 45 loại hình dự án thuộc bảy lĩnh vực.

Trước khi có danh mục chung, mỗi ngân hàng tự đặt tiêu chí, nên cùng một dự án có thể được nơi này coi là xanh, nơi khác thì không. Bài này giải thích tín dụng xanh là gì, đọc các con số dư nợ cho đúng kỳ, danh mục phân loại xanh gồm những lĩnh vực nào, quy trình xác nhận ra sao và doanh nghiệp nhỏ nên chuẩn bị hồ sơ thế nào để khỏi bị trả.

Tín dụng xanh là gì, khác khoản vay thường ở đâu

Tín dụng xanh là khoản cấp tín dụng cho dự án, phương án kinh doanh mang lại lợi ích môi trường: giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm năng lượng, xử lý chất thải, bảo vệ nguồn nước, phát triển nông nghiệp bền vững. Về hình thức, nó vẫn là khoản vay: có lãi, có tài sản bảo đảm, có thẩm định khả năng trả nợ như mọi khoản vay khác.

Điểm khác nằm ở hai chỗ. Thứ nhất, mục đích sử dụng vốn phải thuộc danh mục dự án xanh và được chứng minh. Thứ hai, ngân hàng có thể áp lãi suất, thời hạn ưu đãi hơn nhờ nguồn vốn rẻ từ định chế tài chính quốc tế hoặc chương trình hỗ trợ, nhưng mức ưu đãi tuỳ từng ngân hàng, từng thời kỳ, không có mức chung bắt buộc.

Một hiểu lầm phổ biến là "dự án xanh thì dễ vay hơn". Thực tế, dự án xanh vẫn phải qua thẩm định tín dụng đầy đủ, cộng thêm phần thẩm định môi trường. Lợi thế thực sự là tiếp cận được nguồn vốn dài hạn hơn và có thể rẻ hơn, chứ không phải được giảm điều kiện.

Đọc số dư nợ tín dụng xanh theo đúng kỳ

Các con số dư nợ tín dụng xanh xuất hiện trên báo chí khác nhau vì khác kỳ công bố. Bảng dưới xếp theo thời gian:

Thời điểm số liệuDư nợ tín dụng xanhTỷ trọng trong tổng dư nợGhi chú
30/6/2025Trên 736 nghìn tỷ đồngKhoảng 4,3%Tăng 8,35% so với cuối năm 2024
30/11/2025Khoảng 750 nghìn tỷ đồngKhông nêuTheo thông tin ngành ngân hàng cuối năm 2025
31/12/2025Gần 780 nghìn tỷ đồngKhoảng 4,19%Đại diện Ngân hàng Nhà nước nêu tại tọa đàm tháng 3/2026
Giai đoạn 2017–2025Tăng bình quân trên 21%/nămKhông áp dụngTốc độ tăng dài hạn

Tỷ trọng giảm từ 4,3% xuống khoảng 4,19% trong nửa sau năm 2025 dù dư nợ tuyệt đối tăng, vì tổng dư nợ toàn nền kinh tế tăng nhanh hơn. Đây là ví dụ điển hình cho việc phải đọc cả số tuyệt đối lẫn tỷ trọng, không chỉ một trong hai.

Bảy lĩnh vực trong danh mục phân loại xanh

Quyết định 21/2025/QĐ-TTg ngày 4/7/2025 quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh. Phụ lục liệt kê 45 loại hình dự án thuộc bảy lĩnh vực (giảm từ khoảng 80 loại hình, chín lĩnh vực ở dự thảo năm 2022):

  • Năng lượng: sản xuất điện từ năng lượng tái tạo, lưu trữ năng lượng, lưới điện phục vụ năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng.
  • Giao thông vận tải: phương tiện dùng điện, năng lượng xanh; hạ tầng giao thông công cộng, trạm sạc.
  • Xây dựng: công trình xanh, công trình sử dụng năng lượng hiệu quả.
  • Tài nguyên nước: cấp nước, xử lý nước thải, sử dụng nước tiết kiệm.
  • Nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản: canh tác phát thải thấp, trồng và bảo vệ rừng, nuôi trồng bền vững.
  • Công nghiệp chế biến, chế tạo: chuyển đổi công nghệ giảm phát thải, sản xuất thiết bị phục vụ năng lượng sạch.
  • Dịch vụ môi trường: thu gom, tái chế, xử lý chất thải, quan trắc môi trường.

Mỗi lĩnh vực trên chỉ là nhóm lớn; ví dụ trong ngoặc mang tính minh hoạ. Muốn biết dự án của mình có thuộc danh mục không, bạn cần đối chiếu đúng mô tả loại hình và ngưỡng kỹ thuật trong Phụ lục I của quyết định.

Quy trình xác nhận dự án thuộc danh mục phân loại xanh

Theo Quyết định 21/2025/QĐ-TTg, chủ dự án hoặc tổ chức phát hành trái phiếu xanh đề nghị xác nhận dự án. Trình tự rút gọn:

  1. Đối chiếu loại hình: xác định dự án thuộc loại hình nào trong 45 loại hình của Phụ lục I.
  2. Thuyết minh tiêu chí môi trường: nội dung chứng minh dự án đáp ứng tiêu chí được trình bày thành một chương riêng trong báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc hồ sơ đề xuất, theo cấu trúc tại Phụ lục III.
  3. Nộp cơ quan có thẩm quyền xác nhận theo phân cấp tại Phụ lục II của quyết định.
  4. Nhận văn bản xác nhận và dùng nó làm căn cứ khi làm hồ sơ vay tín dụng xanh hoặc phát hành trái phiếu xanh.
  5. Duy trì tuân thủ trong quá trình thực hiện; ngân hàng có thể yêu cầu báo cáo định kỳ về việc sử dụng vốn và kết quả môi trường.

Quy trình xác nhận là của cơ quan nhà nước; việc cho vay hay không vẫn do ngân hàng quyết định theo thẩm định tín dụng. Có văn bản xác nhận xanh không đồng nghĩa với được duyệt vay.

Lý do hồ sơ vay xanh hay bị trả lại

Mô tả mục đích vay chung chung. Ghi "đầu tư nâng cấp nhà xưởng" trong khi phần xanh chỉ là một hạng mục. Nên tách riêng hạng mục xanh với dự toán, thông số kỹ thuật cụ thể.

Thiếu số liệu nền. Muốn chứng minh tiết kiệm năng lượng thì phải có mức tiêu thụ trước khi đầu tư. Nhiều doanh nghiệp không lưu hoá đơn điện đủ mười hai tháng.

Lợi ích môi trường không đo được. Viết "giảm ô nhiễm đáng kể" mà không có con số dự kiến về kWh tiết kiệm, tấn chất thải xử lý hay tấn CO2 giảm.

Chọn sai loại hình. Dự án được xếp vào loại hình không khớp mô tả trong phụ lục, phải làm lại thuyết minh.

Thiếu hồ sơ môi trường nền. Dự án chưa có giấy phép môi trường hoặc báo cáo đánh giá tác động môi trường theo quy định thì chưa thể xác nhận xanh.

Áp vào trường hợp của bạn: xưởng cơ khí nhỏ muốn vay lắp điện mặt trời và thay máy nén khí

Giả định một xưởng cơ khí ở xã C muốn vay để lắp hệ thống điện mặt trời mái nhà tự dùng và thay hai máy nén khí cũ bằng loại biến tần. Bộ hồ sơ nên có:

  • Hoá đơn điện mười hai tháng gần nhất, để làm mức nền.
  • Báo giá, thông số kỹ thuật thiết bị, công suất điện mặt trời, hiệu suất máy nén mới.
  • Bảng ước tính sản lượng điện mặt trời theo năm và lượng điện tiết kiệm từ máy nén, quy ra tiền và quy ra tấn CO2 theo hệ số lưới điện do cơ quan nhà nước công bố.
  • Giấy tờ đấu nối, đăng ký với đơn vị điện lực cho hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ.
  • Hồ sơ môi trường hiện có của xưởng và phương án xử lý thiết bị cũ.
  • Phương án trả nợ dựa trên tiền điện tiết kiệm được, đây là phần ngân hàng quan tâm nhất.

Với dự án quy mô nhỏ như vậy, nhiều ngân hàng có sản phẩm cho vay xanh riêng với thủ tục gọn hơn quy trình xác nhận đầy đủ. Bạn nên hỏi trực tiếp ngân hàng đang giao dịch xem họ áp tiêu chí theo Quyết định 21/2025/QĐ-TTg ra sao cho khoản vay nhỏ.

Trái phiếu xanh: kênh thứ hai bên cạnh vay ngân hàng

Ngoài vay ngân hàng, doanh nghiệp và chính quyền địa phương có thể huy động vốn cho dự án xanh bằng trái phiếu xanh. Quyết định 21/2025/QĐ-TTg áp cùng bộ tiêu chí môi trường cho cả tín dụng xanh và trái phiếu xanh, nên một dự án đã được xác nhận thuộc danh mục phân loại xanh có thể dùng văn bản xác nhận đó cho cả hai kênh.

Khác biệt chính nằm ở người cấp vốn. Vay ngân hàng là quan hệ hai bên, điều khoản đàm phán riêng. Trái phiếu xanh bán cho nhiều nhà đầu tư, nên tổ chức phát hành phải công bố thông tin về việc sử dụng tiền thu được và kết quả môi trường định kỳ, theo quy định về phát hành trái phiếu.

Với doanh nghiệp nhỏ, trái phiếu xanh thường không phải lựa chọn thực tế vì chi phí phát hành, yêu cầu công bố thông tin và quy mô tối thiểu. Kênh này phù hợp hơn với doanh nghiệp lớn, dự án năng lượng, hạ tầng có nhu cầu vốn dài hạn. Người đọc thông thường gặp trái phiếu xanh chủ yếu ở góc độ nhà đầu tư, và khi đó nên đọc kỹ phần cam kết sử dụng vốn trong bản công bố thông tin.

Đọc tin về tín dụng xanh sao cho đúng

Thứ nhất, xem con số là dư nợ (số tiền đang cho vay tại một thời điểm) hay doanh số cho vay (tổng tiền giải ngân trong một kỳ). Hai đại lượng khác nhau và không cộng dồn với nhau được.

Thứ hai, xem định nghĩa "xanh" mà con số đang dùng. Số liệu trước tháng 8/2025 dựa trên tiêu chí của ngành ngân hàng; số liệu sau đó sẽ dần chuyển sang chuẩn của danh mục phân loại xanh quốc gia. Sự thay đổi định nghĩa có thể làm số liệu giữa hai giai đoạn không hoàn toàn so sánh được.

Thứ ba, tỷ trọng khoảng 4% tổng dư nợ cho biết tín dụng xanh vẫn là phần nhỏ trong nền kinh tế. Con số này không tốt cũng không xấu tự thân; nó là mốc để theo dõi xu hướng trong các năm tới.

Thứ tư, phân biệt tín dụng xanh với các khoản vay "bền vững" hay "liên kết phát triển bền vững" mà một số ngân hàng quảng bá. Các sản phẩm này có thể gắn lãi suất với chỉ tiêu môi trường, xã hội của doanh nghiệp vay chứ không bắt buộc mục đích vay thuộc danh mục phân loại xanh. Tên gọi giống nhau nhưng tiêu chí khác, nên khi so sánh con số giữa các ngân hàng, bạn cần hỏi rõ họ đang tính loại nào.

Câu hỏi thường gặp

Dư nợ tín dụng xanh của Việt Nam hiện là bao nhiêu?

Theo Ngân hàng Nhà nước, đến cuối năm 2025 dư nợ tín dụng xanh đạt gần 780 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 4,19% tổng dư nợ nền kinh tế. Tại 30/6/2025 con số là trên 736 nghìn tỷ đồng, khoảng 4,3%.

Danh mục phân loại xanh là gì?

Là danh sách các loại hình dự án được coi là có lợi ích môi trường, dùng làm căn cứ cấp tín dụng xanh và phát hành trái phiếu xanh. Quyết định 21/2025/QĐ-TTg quy định 45 loại hình thuộc bảy lĩnh vực.

Quyết định 21/2025/QĐ-TTg có hiệu lực từ khi nào?

Quyết định được ký ngày 4/7/2025 và có hiệu lực thi hành từ ngày 22/8/2025. Văn bản quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh.

Có văn bản xác nhận dự án xanh thì chắc chắn được vay không?

Không. Xác nhận xanh là thủ tục của cơ quan nhà nước về tính chất môi trường của dự án. Quyết định cho vay vẫn do ngân hàng đưa ra sau thẩm định khả năng trả nợ, tài sản bảo đảm và phương án kinh doanh.

Doanh nghiệp nhỏ có vay tín dụng xanh được không?

Được, nếu mục đích vay thuộc loại hình dự án xanh và đáp ứng điều kiện tín dụng. Nhiều ngân hàng có sản phẩm riêng cho khoản vay nhỏ như lắp điện mặt trời tự dùng, thay thiết bị tiết kiệm năng lượng.

Lãi suất tín dụng xanh có thấp hơn vay thường không?

Có thể thấp hơn tuỳ ngân hàng và nguồn vốn, nhưng không có mức ưu đãi chung bắt buộc. Bạn nên so sánh tổng chi phí vay, thời hạn và điều kiện báo cáo giữa các ngân hàng trước khi chọn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138