VuonMinh.comVươn Mình
Đọc số liệu tăng trưởng

Năng suất lao động Việt Nam năm 2025 tăng 6,83%: cách tính và chỉ tiêu năm 2026

Năng suất lao động năm 2025 ước 245 triệu đồng, khoảng 9.809 USD mỗi lao động, tăng 6,83%. Cách tính, chỉ tiêu khoảng 8,5% năm 2026 và các lỗi khi so sánh.

A Vietnamese farmer in a conical hat guides a small rice harvesting machine across a golden paddy field at harvest time, low side angle, late afternoon sun

Theo số ước tính Cục Thống kê công bố tháng 1/2026, năng suất lao động toàn nền kinh tế năm 2025 đạt khoảng 245 triệu đồng mỗi lao động, tương đương 9.809 USD, tăng 626 USD so với năm 2024; tính theo giá so sánh, năng suất tăng 6,83%. Chỉ tiêu Quốc hội giao cho năm 2026 là năng suất lao động xã hội bình quân tăng khoảng 8,5%.

Năng suất lao động là chỉ số cho biết tăng trưởng đến từ việc mỗi người làm ra nhiều giá trị hơn hay chỉ từ việc có thêm người đi làm. Bài này giải thích cách tính, vì sao năng suất có thể tăng khi lao động rời ruộng vào nhà máy, và cách đặt con số cạnh thu nhập, mục tiêu mà không suy diễn quá mức.

Năng suất lao động được tính thế nào

Công thức cơ bản: lấy GDP chia cho số lao động có việc làm trong năm. Năm 2025, GDP theo giá hiện hành khoảng 12.847,6 nghìn tỷ đồng; chia cho 245 triệu đồng mỗi lao động, có thể suy ra số lao động có việc làm khoảng 52 triệu người. Đây là phép tự tính để hiểu công thức, không phải số công bố.

Có hai cách ghi năng suất. Theo giá hiện hành, năng suất năm 2025 là 245 triệu đồng, quy ra khoảng 9.809 USD; con số này dùng để so mức. Theo giá so sánh, năng suất tăng 6,83%; con số này dùng để nói năng suất tăng nhanh hay chậm, vì đã loại bỏ biến động giá.

Mức tăng 626 USD tính bằng đô la, tương đương khoảng 6,8%, gần với 6,83% theo giá so sánh. Sự gần nhau này là trùng hợp do giá và tỷ giá năm 2025 gần triệt tiêu nhau, không phải quy luật; năm khác hai con số có thể cách xa.

Cục Thống kê nhận định mức tăng năng suất năm 2025 vượt mục tiêu đặt ra trong Nghị quyết 01/NQ-CP của Chính phủ, nhờ trình độ lao động cải thiện, tăng trưởng khá và quy mô kinh tế mở rộng.

Năng suất, thu nhập và GDP bình quân đầu người: ba mẫu số

Ba con số năm 2025 dưới đây hay bị đặt cạnh nhau. Chúng khác nhau chủ yếu ở mẫu số và phạm vi:

Chỉ số năm 2025Giá trịMẫu số hoặc phạm vi
Năng suất lao động245 triệu đồng, khoảng 9.809 USD mỗi lao độngGDP chia số lao động có việc làm
GDP bình quân đầu người125,5 triệu đồng, khoảng 5.026 USDGDP chia toàn bộ dân số
Thu nhập bình quân tháng của lao động8,4 triệu đồng, tăng 8,9%điều tra thu nhập từ việc làm

Năng suất cao gần gấp đôi GDP bình quân đầu người vì mẫu số chỉ gồm người đi làm. Thu nhập lao động nhân 12 tháng (khoảng 100 triệu đồng) thấp hơn nhiều so với năng suất (245 triệu đồng) vì giá trị tạo ra còn chia cho lợi nhuận doanh nghiệp, khấu hao, thuế và các khoản khác.

Vì vậy câu "năng suất tăng 6,83% mà lương không tăng tương ứng" cần đọc cẩn thận: năm 2025, thu nhập lao động tăng 8,9% theo giá hiện hành, còn năng suất tăng 6,83% theo giá so sánh. Hai con số khác loại giá, không so trực tiếp được.

Một phép tách đơn giản: tăng trưởng bằng năng suất cộng lao động

Vì năng suất bằng GDP chia số lao động, tốc độ tăng GDP xấp xỉ bằng tốc độ tăng năng suất cộng tốc độ tăng số lao động có việc làm. Đây là phép xấp xỉ, đúng khi các tốc độ tăng không quá lớn.

Áp vào năm 2025: GDP tăng 8,02%, năng suất tăng 6,83%. Phần chênh khoảng 1,1 điểm phần trăm tương ứng với mức tăng số lao động có việc làm. Như vậy phần lớn tăng trưởng năm 2025 đến từ việc mỗi lao động làm ra nhiều hơn, phần nhỏ hơn đến từ có thêm người đi làm. Con số 1,1% là tự tính từ hai số công bố, không phải số điều tra lao động.

Áp vào mục tiêu năm 2026: nếu GDP tăng từ 10% và năng suất tăng khoảng 8,5%, phần còn lại khoảng 1,5 điểm phần trăm phải đến từ tăng số lao động có việc làm. Hai chỉ tiêu được giao cùng nhau nên khớp nhau về mặt số học.

Phép tách này hữu ích vì dân số trong độ tuổi lao động không tăng mãi. Khi số người đi làm tăng chậm lại, muốn giữ tăng trưởng cao thì năng suất phải gánh phần lớn hơn. Đó là lý do năng suất được đặt thành chỉ tiêu riêng trong kế hoạch hằng năm.

Năng suất tăng từ đâu

Mỗi ngành làm ra nhiều hơn. Một nhà máy dùng máy móc tốt hơn, một hợp tác xã dùng máy gặt thay sức người: mỗi lao động trong ngành tạo ra nhiều giá trị hơn. Đây là phần tăng "trong nội ngành".

Lao động chuyển sang ngành có năng suất cao hơn. Khi một người rời công việc nông nghiệp sang làm ở nhà máy hay dịch vụ, năng suất bình quân của cả nền kinh tế tăng dù năng suất từng ngành không đổi. Đây là phần tăng "do chuyển dịch cơ cấu".

Đầu tư thêm vốn cho mỗi lao động. Nhiều máy móc, hạ tầng hơn trên mỗi người làm việc cũng đẩy năng suất lên. Phần này phụ thuộc vào tốc độ tích lũy tài sản.

Năng suất các nhân tố tổng hợp. Phần tăng không giải thích được bằng thêm vốn và thêm lao động, gắn với công nghệ, quản lý, kỹ năng. Chỉ số này được tính theo năm trong các báo cáo chuyên đề, không có trong bản tin quý.

Đọc thế nào cho đúng. Một mức tăng năng suất cao có thể đến chủ yếu từ chuyển dịch cơ cấu. Muốn biết phần nào nhiều hơn, cần báo cáo phân rã theo ngành; bản tin tổng hợp không tách sẵn.

Chỉ tiêu năm 2026 liên quan đến lao động

Nghị quyết 244/2025/QH15 giao một số chỉ tiêu cho năm 2026 gắn trực tiếp với năng suất. Bảng đặt chúng cạnh số đã có:

Chỉ tiêu năm 2026Mức giaoSố tham chiếu gần nhất
Tốc độ tăng năng suất lao động xã hội bình quânkhoảng 8,5%6,83% năm 2025 (ước tính)
Tỷ trọng lao động nông nghiệp trong tổng lao động xã hộikhoảng 25,3%số năm 2026 công bố sau khi hết năm
Tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉkhoảng 29,5%số năm 2026 công bố sau khi hết năm
Tỷ lệ thất nghiệp khu vực thành thịdưới 4%thất nghiệp chung trong độ tuổi 2,22% năm 2025

Ba chỉ tiêu đầu liên quan chặt với nhau: giảm tỷ trọng lao động nông nghiệp và tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo là hai đường dẫn tới năng suất cao hơn. Chỉ tiêu năng suất khoảng 8,5% cao hơn mức 6,83% của năm 2025 gần hai điểm phần trăm.

Lưu ý dòng cuối: chỉ tiêu tính cho khu vực thành thị, còn số tham chiếu là tỷ lệ chung trong độ tuổi lao động. Hai số khác phạm vi, chỉ đặt cạnh để tham khảo.

Kết quả năng suất năm 2026 chỉ có khi Cục Thống kê công bố số ước tính cả năm vào đầu tháng 1/2027. Trước thời điểm đó, mọi con số "năng suất năm 2026" đều là dự báo hoặc tính toán riêng của người viết, cần được ghi rõ như vậy.

Lỗi hay gặp khi so sánh năng suất

Năng suất là chỉ số dễ bị dùng để so sánh vội vàng. Các lỗi dưới đây nên tránh:

  • So năng suất tính bằng đô la theo tỷ giá giữa các nước rồi kết luận ai làm việc chăm hơn. Năng suất phụ thuộc cơ cấu ngành, vốn, công nghệ, giá cả, không đo sự chăm chỉ của từng người.
  • Lấy tốc độ tăng theo đô la thay cho tốc độ theo giá so sánh. Năm 2025 hai số gần nhau, năm khác có thể lệch xa.
  • Dùng năng suất bình quân cả nước để nói về một ngành. Năng suất ngành khai khoáng, tài chính khác rất xa nông nghiệp.
  • Coi năng suất là thu nhập. Năng suất là giá trị tạo ra, thu nhập là phần người lao động nhận được.
  • Bỏ quên chữ "ước tính". Số năm 2025 là số ước tính công bố đầu năm 2026.

Thêm một lỗi về kỳ: số năng suất chỉ có theo năm, không có theo quý trong bản tin thường kỳ. Nếu thấy ai đó nêu "năng suất 9 tháng", hãy hỏi lại nguồn và cách tính.

Khi so sánh với nước khác, nên dùng số theo sức mua tương đương của các tổ chức quốc tế và ghi rõ nguồn, năm; bài này không đưa ra so sánh như vậy.

Áp vào trường hợp của bạn

Một doanh nghiệp nhỏ giả định có 20 lao động, doanh thu trừ chi phí nguyên vật liệu, dịch vụ mua ngoài được khoảng 4 tỷ đồng mỗi năm. Lấy con số đó chia 20 người được khoảng 200 triệu đồng mỗi lao động, gần với cách tính năng suất của nền kinh tế. Đặt cạnh mức 245 triệu đồng bình quân cả nước giúp chủ doanh nghiệp có điểm tham chiếu, nhưng nên so với bình quân ngành của mình mới công bằng.

Nếu doanh nghiệp muốn tăng năng suất, bốn hướng ở mục "năng suất tăng từ đâu" cũng áp dụng được ở quy mô nhỏ: cải tiến cách làm trong từng công đoạn, chuyển người sang công việc tạo giá trị cao hơn, đầu tư máy móc phù hợp, đào tạo kỹ năng và quản lý.

Một cán bộ ở xã C làm báo cáo về chuyển đổi nghề cho lao động nông thôn có thể dùng chỉ tiêu tỷ trọng lao động nông nghiệp khoảng 25,3% năm 2026 làm mốc, và ghi rõ đây là chỉ tiêu cả nước, không phải chỉ tiêu riêng của địa phương.

Một người lao động muốn biết năng suất của chính mình có thể tự hỏi: trong một tháng, công việc của mình tạo ra bao nhiêu giá trị cho khách hàng hoặc cho doanh nghiệp, và phần nào trong đó có thể tăng nhờ học thêm kỹ năng hay dùng công cụ tốt hơn. Câu hỏi này không cần con số chính xác, nhưng giúp nối chỉ số vĩ mô với công việc hằng ngày.

Dù dùng vào việc gì, hãy giữ đúng cặp "mức theo giá hiện hành, tốc độ theo giá so sánh", và luôn ghi năm.

Câu hỏi thường gặp

Năng suất lao động Việt Nam năm 2025 là bao nhiêu?

Theo số ước tính Cục Thống kê, năng suất lao động toàn nền kinh tế năm 2025 khoảng 245 triệu đồng mỗi lao động, tương đương 9.809 USD, tăng 626 USD so với năm 2024. Theo giá so sánh, năng suất tăng 6,83%.

Năng suất lao động được tính như thế nào?

Năng suất lao động là GDP chia cho số lao động có việc làm trong năm. Mức năng suất dùng giá hiện hành, còn tốc độ tăng năng suất dùng giá so sánh để loại bỏ biến động giá.

Chỉ tiêu tăng năng suất lao động năm 2026 là bao nhiêu?

Nghị quyết 244/2025/QH15 của Quốc hội giao chỉ tiêu tốc độ tăng năng suất lao động xã hội bình quân năm 2026 khoảng 8,5%, cao hơn mức tăng 6,83% ước tính của năm 2025.

Năng suất lao động khác thu nhập của người lao động thế nào?

Năng suất là giá trị tạo ra trên mỗi lao động, gồm cả phần lợi nhuận, khấu hao và thuế. Thu nhập là phần người lao động nhận được; năm 2025 thu nhập bình quân tháng là 8,4 triệu đồng theo điều tra.

Vì sao chuyển lao động khỏi nông nghiệp làm tăng năng suất?

Vì giá trị tạo ra trên mỗi lao động trong công nghiệp, dịch vụ thường cao hơn nông nghiệp. Khi một phần lao động chuyển ngành, năng suất bình quân cả nền kinh tế tăng dù năng suất từng ngành không đổi.

Có nên so năng suất lao động Việt Nam với nước khác bằng đô la không?

Nên thận trọng. So theo tỷ giá bỏ qua khác biệt mức giá giữa các nước. Các so sánh quốc tế thường dùng sức mua tương đương và cần ghi rõ nguồn, năm số liệu và phương pháp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138