Từ ngày 1/7/2025, người dân và doanh nghiệp nộp hồ sơ hành chính tại trung tâm phục vụ hành chính công cấp tỉnh hoặc cấp xã, theo Nghị định 118/2025/NĐ-CP ngày 9/6/2025 về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Điểm mới đáng chú ý là nhiều thủ tục được tiếp nhận không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong phạm vi tỉnh.
Bài này giải thích trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã là gì, “không phụ thuộc địa giới” nghĩa là gì trong thực tế, vài con số về khối lượng hồ sơ những tuần đầu, và cách chuẩn bị để hồ sơ không bị trả. Các thủ tục chuyên ngành cụ thể như đất đai, hộ tịch có quy định riêng; bài chỉ đi vào cơ chế chung.
Từ bộ phận một cửa đến trung tâm phục vụ hành chính công
Trước đây, mỗi cấp chính quyền có bộ phận một cửa: cấp tỉnh có trung tâm phục vụ hành chính công hoặc bộ phận một cửa ở sở ngành, cấp huyện có bộ phận một cửa, cấp xã có bộ phận tiếp nhận và trả kết quả. Khung pháp lý là Nghị định 61/2018/NĐ-CP. Nghị định 118/2025/NĐ-CP thay thế nghị định này để phù hợp với chính quyền hai cấp.
Theo mô hình mới, cấp tỉnh có trung tâm phục vụ hành chính công cấp tỉnh, cấp xã có trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã. Trung tâm cấp xã là tổ chức hành chính thuộc uỷ ban nhân dân cấp xã, có con dấu và tài khoản riêng, nơi tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả cho các thủ tục thuộc thẩm quyền xã và một số thủ tục được giao tiếp nhận hộ. Văn phòng Chính phủ hướng dẫn thêm tại Thông tư 03/2025/TT-VPCP ngày 15/9/2025. Nghị định 118 đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 367/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025.
Một số địa phương chọn cách tổ chức khác. Hà Nội vận hành trung tâm phục vụ hành chính công một cấp thuộc thành phố, đặt điểm phục vụ ở 126 xã, phường, thay vì lập trung tâm riêng ở từng xã. Với người dân, khác biệt này ít ảnh hưởng: bạn vẫn đến điểm tiếp nhận gần nhà.
“Không phụ thuộc địa giới hành chính” nghĩa là gì
Ý chính. Với những thủ tục được công bố là không phụ thuộc địa giới, bạn có thể nộp ở trung tâm phục vụ hành chính công cấp tỉnh hoặc cấp xã bất kỳ trong cùng tỉnh, không nhất thiết ở xã nơi cư trú hay nơi có tài sản.
Phạm vi là trong tỉnh. Quy định áp dụng trong phạm vi một tỉnh, thành phố. Nộp ở tỉnh khác là chuyện khác, chỉ làm được với các thủ tục có cơ chế liên thông hoặc trực tuyến toàn quốc.
Không phải thủ tục nào cũng được. Chỉ các thủ tục có trong danh mục được công bố mới áp dụng. Danh mục do uỷ ban nhân dân tỉnh công bố theo hướng dẫn của Văn phòng Chính phủ, nên khác nhau giữa các tỉnh.
Nơi tiếp nhận khác nơi giải quyết. Trung tâm ở xã E có thể nhận hồ sơ của người ở xã F, sau đó chuyển cho cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Thời hạn giải quyết được tính theo quy định của thủ tục, không phải vì nộp xa mà được kéo dài.
Lợi ích thực tế. Người làm việc ở trung tâm tỉnh nhưng có hộ khẩu ở xã xa có thể nộp gần nơi làm việc. Doanh nghiệp có nhiều chi nhánh trong tỉnh có thể gom hồ sơ nộp một chỗ.
Ví dụ giả định. Anh Q thường trú ở một xã miền núi cách trung tâm tỉnh khá xa, nhưng làm việc ở một phường trung tâm. Anh cần xin một bản sao trích lục hộ tịch. Nếu thủ tục này nằm trong danh mục không phụ thuộc địa giới của tỉnh, anh nộp ngay tại trung tâm của phường nơi làm việc trong giờ nghỉ trưa, thay vì xin nghỉ một ngày để về xã. Nếu thủ tục không nằm trong danh mục, anh có thể thử nộp trực tuyến trước khi tính chuyện về xã.
Những tuần đầu vận hành: vài con số địa phương
Không có số liệu tổng hợp cả nước được công bố rộng rãi cho giai đoạn đầu; dưới đây là số của một số địa phương, mỗi số gắn với kỳ báo cáo riêng.
| Địa phương | Kỳ báo cáo | Số liệu |
|---|---|---|
| Hải Phòng | 1/7 đến 28/7/2025 | 253.363 lượt công dân được đón tiếp; 193.414 hồ sơ được tiếp nhận; 149.916 hồ sơ đã giải quyết tại các trung tâm cấp xã |
| Nghệ An | Báo cáo tháng 12/2025 | 130 trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã |
| Hà Nội | Từ 1/7/2025 | Mô hình trung tâm một cấp, điểm phục vụ tại 126 xã, phường |
Số hồ sơ đã giải quyết thấp hơn số tiếp nhận trong cùng kỳ không có nghĩa là trễ hạn: nhiều thủ tục có thời hạn giải quyết vài ngày đến vài tuần, nên hồ sơ nhận cuối kỳ chưa đến hạn trả. Muốn đánh giá đúng hạn hay trễ hạn, cần tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn, là chỉ tiêu các tỉnh báo cáo riêng trong bộ chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Khi đọc tin về một địa phương “quá tải” hay “thông suốt”, hãy xem bài viết có nêu tỷ lệ đúng hạn và kỳ báo cáo hay không. Một con số tiếp nhận lớn đứng một mình chỉ cho biết khối lượng việc, chưa cho biết chất lượng phục vụ.
Chuẩn bị hồ sơ để không bị trả
Danh sách kiểm dưới đây viết cho một hộ kinh doanh giả định ở xã C và dùng được cho phần lớn thủ tục:
- Tra thủ tục trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc cổng dịch vụ công của tỉnh: tên thủ tục, thành phần hồ sơ, phí, lệ phí, thời hạn, cơ quan giải quyết.
- Kiểm tra thủ tục có được nộp trực tuyến không. Nộp trực tuyến giúp có mã hồ sơ ngay và theo dõi tiến độ.
- Kiểm tra thủ tục có thuộc danh mục không phụ thuộc địa giới trong tỉnh không, nếu bạn định nộp ở xã khác.
- Dùng biểu mẫu mới nhất. Biểu mẫu ghi tên cơ quan cấp huyện cũ thường bị yêu cầu làm lại.
- Ghi địa chỉ theo đơn vị hành chính mới; nếu giấy tờ kèm theo ghi địa chỉ cũ, thêm một dòng giải thích địa chỉ trước và sau sắp xếp.
- Nhận phiếu tiếp nhận có mã hồ sơ và ngày hẹn trả. Không có phiếu thì coi như chưa nộp.
Cách làm này cũng giúp bạn có căn cứ khi hồ sơ quá hạn: mã hồ sơ cho phép tra tình trạng trực tuyến và là thông tin đầu tiên mà mọi kênh phản ánh sẽ hỏi.
Nộp trực tuyến hay đến trung tâm: chọn thế nào
Không có cách nào luôn tốt hơn. Bảng dưới so sánh theo những điểm người dân hay cân nhắc:
| Tiêu chí | Nộp trực tuyến | Nộp trực tiếp tại trung tâm |
|---|---|---|
| Đi lại | Không phải đi, hợp với người ở xa trụ sở xã mới | Phải đến trụ sở hoặc điểm tiếp nhận |
| Mã hồ sơ, theo dõi | Có mã ngay khi nộp, tra tiến độ trên cổng | Có phiếu tiếp nhận ghi mã hồ sơ |
| Khi hồ sơ phức tạp | Dễ thiếu sót nếu không quen biểu mẫu | Được cán bộ xem và hướng dẫn tại chỗ |
| Giấy tờ bản gốc | Tải bản điện tử; có thể vẫn phải mang bản gốc khi nhận kết quả | Cán bộ đối chiếu bản gốc ngay |
| Người không quen thiết bị số | Cần người hỗ trợ | Phù hợp hơn |
Cách làm hợp lý cho nhiều gia đình: người trẻ trong nhà nộp trực tuyến giúp cha mẹ những thủ tục đơn giản như xác nhận cư trú, còn thủ tục đất đai hay hồ sơ nhiều thành phần thì đến trung tâm để được xem hồ sơ trước. Nếu nộp trực tuyến mà bị yêu cầu bổ sung hai lần, nên chuyển sang nộp trực tiếp để được hướng dẫn một lần cho đủ.
Lỗi hay gặp khi nộp ở trung tâm mới
Đến trụ sở xã cũ vì quen đường. Nhiều trụ sở xã cũ nay chỉ là điểm tiếp nhận một số thủ tục hoặc không còn tiếp dân. Hỏi trước bằng điện thoại hoặc xem thông tin niêm yết của xã mới.
Mang theo tờ khai điền sẵn từ năm trước. Biểu mẫu nhiều thủ tục đã thay đổi theo quy định phân cấp; tờ khai cũ ghi cấp huyện thường bị yêu cầu làm lại.
Nghĩ rằng nộp ở xã nào cũng được cho mọi thủ tục. Chỉ thủ tục trong danh mục không phụ thuộc địa giới mới nộp ở xã khác được. Thủ tục ngoài danh mục vẫn nộp đúng nơi có thẩm quyền.
Không nhận phiếu tiếp nhận. Thiếu phiếu thì bạn không có căn cứ chứng minh ngày nộp và không tra được tiến độ.
Nhờ người quen “đi cửa sau” cho nhanh. Ngoài rủi ro mất tiền, hồ sơ nộp ngoài quy trình không được theo dõi trên hệ thống, nên khi chậm bạn không có cách nào phản ánh.
Hồ sơ quá hạn hoặc bị trả không rõ lý do: xử lý theo thứ tự
Giai đoạn đầu vận hành, nhiều nơi quá tải. Nếu hồ sơ của bạn gặp vấn đề, làm lần lượt:
- Tra tình trạng hồ sơ bằng mã trên phiếu tiếp nhận, trên cổng dịch vụ công hoặc hỏi tại quầy.
- Yêu cầu văn bản nêu lý do nếu hồ sơ bị trả hoặc bị yêu cầu bổ sung. Theo cơ chế một cửa, việc yêu cầu bổ sung phải nói rõ và đầy đủ một lần.
- Hỏi lãnh đạo trung tâm hoặc uỷ ban nhân dân xã nếu quá hạn mà không có thông báo, mang theo phiếu tiếp nhận.
- Phản ánh qua kênh chính thức như hệ thống tiếp nhận phản ánh, kiến nghị trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, ghi rõ mã hồ sơ, ngày nộp, ngày hẹn trả.
- Giữ toàn bộ giấy tờ và tin nhắn liên quan cho tới khi nhận kết quả.
Một lỗi hay gặp là nộp lại hồ sơ mới thay vì hỏi hồ sơ cũ. Làm vậy tạo ra hai hồ sơ cho cùng một việc, có thể khiến cả hai bị kéo dài.
Câu hỏi thường gặp
Sau sắp xếp, nộp hồ sơ hành chính ở đâu?
Bạn nộp tại trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã hoặc cấp tỉnh tuỳ thẩm quyền của thủ tục, hoặc nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, cổng dịch vụ công của tỉnh. Cơ chế này theo Nghị định 118/2025/NĐ-CP.
Có được nộp hồ sơ ở xã khác không?
Được, với các thủ tục được công bố là không phụ thuộc địa giới hành chính trong phạm vi tỉnh. Danh mục do uỷ ban nhân dân tỉnh công bố, nên bạn kiểm tra trước khi đến nộp ở xã khác.
Nghị định 118/2025/NĐ-CP thay văn bản nào?
Nghị định 118/2025/NĐ-CP ban hành ngày 9/6/2025 thay thế Nghị định 61/2018/NĐ-CP về cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Nghị định này sau đó được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 367/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025.
Trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã là cơ quan gì?
Đây là tổ chức hành chính thuộc uỷ ban nhân dân cấp xã, có con dấu và tài khoản riêng, tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp trên địa bàn và theo cơ chế không phụ thuộc địa giới.
Hồ sơ quá hạn thì phản ánh ở đâu?
Trước hết hỏi tại trung tâm nơi nộp với mã hồ sơ trên phiếu tiếp nhận, sau đó hỏi uỷ ban nhân dân xã. Nếu vẫn chưa được giải quyết, phản ánh qua hệ thống tiếp nhận phản ánh, kiến nghị trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.