Danh mục công nghệ chiến lược hiện hành do Quyết định 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 ban hành, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, gồm 10 nhóm công nghệ và thay thế danh mục tại Quyết định 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025. Điểm mới dễ thấy nhất là nhóm công nghệ đường sắt tốc độ cao được bổ sung, còn các công nghệ số như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, chuỗi khối được gom vào một nhóm chung.
Bài này liệt kê 10 nhóm, so với danh mục năm 2025, giải thích "công nghệ chiến lược" khác "công nghệ cao" thế nào, danh mục dùng để làm gì, và một doanh nghiệp nên kiểm những gì nếu nghĩ sản phẩm của mình thuộc danh mục.
Mười nhóm công nghệ chiến lược hiện hành
Theo Quyết định 21/2026/QĐ-TTg, danh mục gồm các nhóm sau (tên nhóm diễn theo nội dung công bố):
| Số | Nhóm công nghệ | Ví dụ thành phần được nêu |
|---|---|---|
| 1 | Công nghệ số | Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, điện toán biên, Internet vạn vật, chuỗi khối |
| 2 | Đường sắt tốc độ cao | Nhóm mới bổ sung |
| 3 | Mạng di động thế hệ sau | Mạng 5G, 6G |
| 4 | Robot và tự động hoá | Robot công nghiệp, hệ thống tự động |
| 5 | Công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến | Sinh học, y sinh |
| 6 | Năng lượng và vật liệu tiên tiến | Năng lượng, vật liệu mới |
| 7 | Chip bán dẫn | Thiết kế, chế tạo, đóng gói chip |
| 8 | An ninh mạng và lượng tử | Bảo mật, công nghệ lượng tử |
| 9 | Biển, đại dương và lòng đất | Khai thác, khảo sát biển và lòng đất |
| 10 | Hàng không và vũ trụ | Hàng không, vệ tinh |
Danh mục sản phẩm đi kèm được chia thành hai nhóm lớn. Khi cần biết một sản phẩm cụ thể có trong danh mục không, bạn phải đọc phụ lục sản phẩm của quyết định, vì tên nhóm công nghệ rất rộng còn danh sách sản phẩm mới là thứ được dùng để xét chính sách.
Việc đưa đường sắt tốc độ cao vào danh mục được giải thích là đáp ứng các tiêu chí tại khoản 2 Điều 5 Luật Công nghệ cao. Bài này không đi vào dự án đường sắt cụ thể; phần đó thuộc về các bài về từng công trình hạ tầng.
Danh mục năm 2025 và danh mục năm 2026 khác nhau ở đâu
Danh mục đầu tiên được ban hành bằng Quyết định 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025, ngay sau khi Nghị quyết 57-NQ/TW yêu cầu xác định các công nghệ chiến lược để tập trung nguồn lực. Khi ban hành, danh mục này được công bố gồm 11 nhóm công nghệ và kèm danh sách sản phẩm công nghệ chiến lược; các bản tin khi đó đếm số nhóm sản phẩm không thống nhất, nên bạn nên đối chiếu văn bản gốc nếu cần con số này.
Danh mục năm 2026 có ba thay đổi chính theo nội dung đã công bố. Một là gom lại: các công nghệ số trước đây đứng thành nhiều nhóm riêng (trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây và dữ liệu lớn, chuỗi khối) nay vào chung một nhóm "công nghệ số". Hai là ghép an ninh mạng với lượng tử thành một nhóm. Ba là bổ sung nhóm đường sắt tốc độ cao và có nhóm hàng không, vũ trụ.
Trong năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng có văn bản đề nghị các bộ, ngành rà soát, đề xuất điều chỉnh danh mục. Điều này cho thấy danh mục được thiết kế để cập nhật định kỳ chứ không cố định. Vì vậy, khi đọc một bài viết về "11 nhóm công nghệ chiến lược", bạn nên kiểm bài đó viết trước hay sau ngày 1/7/2026.
Công nghệ chiến lược khác công nghệ cao, công nghệ ưu tiên thế nào
Công nghệ cao. Là khái niệm của Luật Công nghệ cao, có danh mục công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển và danh mục sản phẩm công nghệ cao được khuyến khích. Danh mục này rộng và đã có từ lâu.
Công nghệ chiến lược. Là nhóm hẹp hơn, được chọn vì có ý nghĩa với năng lực tự chủ, an ninh và tăng trưởng dài hạn. Việc đưa một công nghệ vào danh mục chiến lược phải đáp ứng tiêu chí luật định.
Sản phẩm công nghệ chiến lược. Là sản phẩm cụ thể gắn với từng nhóm công nghệ. Chính sách thường áp theo sản phẩm, nên đây là danh sách doanh nghiệp cần đọc kỹ nhất.
Không phải mọi thứ "dùng AI" là công nghệ chiến lược. Một phần mềm bán hàng có tính năng gợi ý tự động không vì thế mà thành sản phẩm công nghệ chiến lược. Tiêu chí xét dựa vào việc làm chủ công nghệ lõi, không dựa vào việc có dùng một công cụ.
Danh mục là danh sách định hướng. Có tên trong danh mục không tự động kéo theo một khoản tiền. Ưu đãi cụ thể nằm ở các luật, nghị định và chương trình riêng.
Danh mục dùng để làm gì
Danh mục công nghệ chiến lược là cơ sở để các chính sách khác dẫn chiếu. Những việc thường gắn với danh mục:
- Xác định nhiệm vụ khoa học và công nghệ do Nhà nước đặt hàng, ưu tiên tài trợ nghiên cứu theo các nhóm trong danh mục.
- Làm căn cứ cho các ưu đãi đầu tư, thuế, đất đai dành cho dự án sản xuất sản phẩm công nghệ chiến lược, theo các luật chuyên ngành và nghị định hướng dẫn.
- Định hướng đào tạo nhân lực: các chương trình học bổng, phòng thí nghiệm thường ưu tiên lĩnh vực trong danh mục, như đã thấy với chương trình nhân lực bán dẫn.
- Định hướng thu hút đầu tư nước ngoài có chọn lọc vào các lĩnh vực trong danh mục.
- Làm căn cứ để các bộ, ngành, địa phương xây dựng chương trình phát triển công nghệ riêng, tránh dàn trải.
Khi đọc một tin kiểu "dự án X được hưởng ưu đãi vì thuộc công nghệ chiến lược", hãy tìm văn bản ưu đãi cụ thể được dẫn. Danh mục chỉ là bước đầu; ưu đãi thật do văn bản khác quy định và thường có điều kiện về tỷ lệ chi nghiên cứu, nhân lực hoặc mức độ làm chủ công nghệ.
Áp vào trường hợp của bạn: doanh nghiệp tự kiểm sản phẩm có thuộc danh mục không
Giả định Công ty E làm thiết bị bay không người lái phục vụ nông nghiệp và muốn biết sản phẩm có thuộc danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược hay không. Các bước nên làm:
- Đọc toàn văn Quyết định 21/2026/QĐ-TTg, đặc biệt phụ lục danh mục sản phẩm, không chỉ dựa vào tên nhóm.
- Viết ra mô tả kỹ thuật sản phẩm của mình: phần nào tự thiết kế, phần nào mua sẵn, phần mềm điều khiển do ai làm.
- Đối chiếu từng sản phẩm trong phụ lục: tên sản phẩm, mô tả đi kèm, xem có khớp chức năng chính hay chỉ khớp một phần.
- Tìm văn bản ưu đãi cụ thể dẫn chiếu tới danh mục (luật thuế, nghị định về đầu tư, chương trình của Bộ Khoa học và Công nghệ) để biết điều kiện hưởng.
- Chuẩn bị hồ sơ chứng minh năng lực làm chủ công nghệ: hồ sơ thiết kế, đăng ký sáng chế (nếu có), nhân lực nghiên cứu, chi phí nghiên cứu đã chi.
- Hỏi Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh nếu chưa rõ thủ tục xác nhận.
Lý do hồ sơ hay bị từ chối: chỉ lắp ráp sản phẩm nhập linh kiện mà không làm chủ phần lõi; dẫn danh mục cũ đã hết hiệu lực; mô tả sản phẩm chung chung, không chỉ ra được tính năng nào khớp với danh mục.
Mốc thời gian của danh mục công nghệ chiến lược
Danh mục ra đời từ một nghị quyết, được ban hành lần đầu năm 2025 rồi thay thế năm 2026. Bảng dưới xếp các mốc theo thứ tự để bạn đặt từng tin tức vào đúng giai đoạn:
| Thời điểm | Văn bản hoặc việc | Ghi chú |
|---|---|---|
| 22/12/2024 | Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị | Yêu cầu xác định và tập trung nguồn lực cho công nghệ chiến lược |
| 12/6/2025 | Quyết định 1131/QĐ-TTg | Danh mục công nghệ chiến lược đầu tiên, công bố 11 nhóm |
| 14/6/2025 | Luật Công nghiệp công nghệ số được thông qua | Điều chỉnh công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, tài sản số; hiệu lực 1/1/2026 |
| 27/6/2025 | Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được thông qua | Cơ chế đặt hàng, khoán chi, chấp nhận rủi ro; hiệu lực chung 1/10/2025 |
| Năm 2026 | Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị rà soát, điều chỉnh danh mục | Danh mục được cập nhật, không cố định |
| 30/4/2026 | Quyết định 21/2026/QĐ-TTg | Danh mục mới 10 nhóm, thêm đường sắt tốc độ cao |
| 1/7/2026 | Danh mục mới có hiệu lực | Quyết định 1131/QĐ-TTg hết hiệu lực |
Điểm cần nhớ: từ ngày 1/7/2026, mọi hồ sơ, đề xuất dẫn chiếu danh mục công nghệ chiến lược phải dẫn theo Quyết định 21/2026/QĐ-TTg. Hồ sơ lập trước đó theo danh mục cũ cần kiểm lại xem sản phẩm còn nằm trong danh mục mới không, vì việc gom nhóm có thể làm thay đổi cách mô tả sản phẩm.
Các văn bản hướng dẫn chi tiết về ưu đãi cho sản phẩm công nghệ chiến lược tiếp tục được ban hành theo từng luật; nên theo dõi trang của Bộ Khoa học và Công nghệ để cập nhật.
Đọc sao cho đúng tin về công nghệ chiến lược
Kiểm số hiệu và ngày. Quyết định 1131/QĐ-TTg (2025) đã được thay bằng Quyết định 21/2026/QĐ-TTg từ ngày 1/7/2026.
Đếm nhóm khác đếm sản phẩm. Số nhóm công nghệ và số sản phẩm là hai danh sách khác nhau; báo chí từng ghi lệch số nhóm sản phẩm của danh mục năm 2025.
Tên nhóm rộng, sản phẩm hẹp. Nhóm "công nghệ số" rất rộng, nhưng chính sách áp theo sản phẩm cụ thể.
Có tên trong danh mục không bằng được cấp tiền. Ưu đãi do văn bản khác quy định, có điều kiện riêng.
Không suy ra thứ tự ưu tiên từ số thứ tự. Thứ tự liệt kê trong bài báo không phải bảng xếp hạng mức độ quan trọng, trừ khi văn bản nói rõ.
Phân biệt danh mục với dự án. Một nhóm công nghệ có tên trong danh mục không có nghĩa đã có dự án cụ thể được duyệt cho nhóm đó. Dự án đầu tư đi theo quy trình riêng, có quyết định riêng.
Câu hỏi thường gặp
Danh mục công nghệ chiến lược hiện hành là văn bản nào?
Là Quyết định 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, thay thế Quyết định 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 về danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.
Có bao nhiêu nhóm công nghệ chiến lược?
Danh mục hiện hành gồm 10 nhóm: công nghệ số, đường sắt tốc độ cao, mạng di động thế hệ sau, robot và tự động hoá, sinh học và y sinh tiên tiến, năng lượng và vật liệu tiên tiến, chip bán dẫn, an ninh mạng và lượng tử, biển đại dương và lòng đất, hàng không và vũ trụ.
Danh mục mới thay đổi gì so với năm 2025?
Các công nghệ số được gom vào một nhóm chung, an ninh mạng được ghép với lượng tử, và nhóm đường sắt tốc độ cao được bổ sung. Danh mục năm 2025 khi công bố gồm 11 nhóm công nghệ.
Trí tuệ nhân tạo còn là công nghệ chiến lược không?
Có. Trí tuệ nhân tạo nằm trong nhóm công nghệ số của danh mục hiện hành, cùng dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, điện toán biên, Internet vạn vật và chuỗi khối.
Sản phẩm thuộc danh mục có tự động được ưu đãi không?
Không tự động. Danh mục là căn cứ để các luật, nghị định và chương trình khác dẫn chiếu. Ưu đãi cụ thể về thuế, đầu tư hay tài trợ nghiên cứu có điều kiện riêng do các văn bản đó quy định.
Doanh nghiệp nhỏ có thể có sản phẩm công nghệ chiến lược không?
Có thể, nếu sản phẩm khớp với danh mục sản phẩm trong phụ lục và doanh nghiệp chứng minh được năng lực làm chủ phần công nghệ lõi. Quy mô doanh nghiệp không phải tiêu chí loại trừ.